НАПУШТАЊЕ ЕУ – ПОСЛЕДИЦЕ У СКЛАДУ СА ПРАВОМ ЕУ И СА МЕЂУНАРОДНИМ ПРАВОМ - Lukić Radović, Maja (Zbornik radova Pravnog fakulteta u Nišu, 2021)
Član 50. UEU, kao jedini pravni mehanizam za napuštanje EU koji pruža pravo EU, omogućuje značajno visok nivo fleksibilnosti za proces napuštanja uopšte, i, posebno, za sadržinu eventualnog sporazuma o povlačenju. Imajući u vidu način na koji se „Bregzit“ odvijao do sada, čini se da je član 50. UEU izdržao test prakse i dokazao se kao mudro rešenje. S druge strane, koraci koje Vlada Ujedinjenog Kraljevstva svesno preduzima u pravcu kršenja zaključenog Sporazuma o napuštanju EU i prava EU pokazuju da obavezujući karakter prava EU nije čisto pravna pojava, već pre svega neposredna posledica političkog i vrednosnog značaja koji EU ima za njene članice i državljane. Detaljno uređenje prava pojedinaca – državljana EU koji imaju prebivalište, rade ili studiraju u Ujedinjenom Kraljevstvu i obratno, sadržano u Sporazumu o napuštanju zaključenom između EU i Ujedinjenog Kraljevstva, nasuprot neuspesima da se postigne saglasnost o mnogim drugim pitanjima, pokazuje snagu fenomena stečenih ličnih prava. Bregzit je u praksi potvrdio da još nije nastalo nadnacionalno građansko pravo EU, koje bi bilo nezavisno od državljanstva neke od država članica. Specifična i složena institucionalna struktura EU otvara značajna pitanja na planu odnosa države koja napušta EU sa EU i njenim preostalim članicama, trećim državama i međunarodnim organizacijama. Sudbina međunarodnih obaveza prema trećim stranama, stečenih pre napuštanja od strane EU, kao i od strane države koja napušta EU zajedno sa EU, na osnovu mešovitih sporazuma, ostaje nejasna, uzrokujući veliku pravnu nesigurnost. Brojne teškoće, sporovi, troškovi i neizvesnosti nastali usled Bregzita potvrđuju stvar da suština EU leži u političkom i na vrednostima zasnovanom savezu, koji teži mnogo većem jedinstvu od onog koje postoji danas. Napuštanje takvog saveza je pojava koju je teško zamisliti i pravno urediti.