ZNAČAJ KOLOREKTALNOG KARCINOMA U OBOLEVANJU I UMIRANJU ODRASLOG STANOVNIŠTVA JUŽNOBANATSKOG OKRUGA U PERIODU OD 2010. DO 2019. GODINE - Perović, Aleksandra; Pavlović Stojanović, Jasmina; Lazić, Ljiljana; Antonijević Đorđević, Dragana; Bjelica, Magdalena; Popov, Ivana; Popovski, Veronika (Zdravstvena zaštita, 2020)
Uvod/cilj: Prema podacima GLOBOCAN-a, kolorektalni karcinom (KRK) u svetu predstavlja veliki javno zdravstveni problem, jer je 2018. godine registrovano 1.849.518 novoobolelih i 880.792 umrlih. U Srbiji KRK je drugi vodeći uzrok obolevanja kod muškaraca (iza karcinoma pluća), a treći kod žena (iza karcinoma dojke i pluća). Cilj rada je da se kod odraslih analizira kretanje vanbolničkog obolevanja, stope hospitalizacije i mortaliteta od KRK u Južnobanatskom okrugu u periodu 2010-2019. godine. Metode: Primenjen je deskriptivni statistički metod rada. Podaci iz rutinske zdravstvene statistike analizirani su za period 2010-2019. godine. Praćeni su pokazatelji vanbolničkog obolevanja, bolničkog lečenja i umiranja od KRK odraslog stanovništva Južnobanatskog okruga. Rezultati: U Južnobanatskom okrugu dolazi do porasta vanbolničkog obolevanja, kao i stopa hospitalizacije od KRK. Na godišnjem nivou je zbog KRK u bolnicama Vršac i Pančevo hospitalizovano 214 pacijenata. Prosečna starost je iznosila 66,8 godina, a prosečna dužina lečenja 8,4 dana. Najviše hospitalizovanih je starosti od 60 do 69 godina. U obe bolnice se beleži viša stopa hospitalizacije kod muškaraca nego kod žena. Oko 110 ljudi godišnje u okrugu izgubi život zbog KRK, a prosečna starost umrlih je 75,7 godina. Najviše umrlih muškaraca je starosti od 70 do 79 godina (32,7%), a više od 80 godina kod žena (31,8%). Među vodećim uzrocima umiranja kod muškaraca je KRK na devetom, a kod žena na trinaestom mestu, a stopa mortaliteta je viša kod muškaraca nego žena.Zaključak: Zbog značajnog učešća u obolevanju i umiranju, KRK predstavlja veliki zdravstveni problem stanovništva Južnobanatskog okruga. U cilju unapređenja zdravlja stanovništva neophodno je sprovoditi organizovani skrining u cilju ranog otkrivanja KRK u ciljanoj populaciji, a intenzivnijom promocijom zdravlja i zdravih stilova života redukovati izloženost faktorima koji se dovode u vezu sa KRK.
Keywords: kolorektalni karcinom, oboljevanje, umiranje, Južnobanatski okrug