EPIDEMIOLOŠКE КARAКTERISTIКE I TREND КRETANJA POROĐAJA U SRBIJI - Radovanović, Snežana; Maričić, Milena; Radivojević, Slađana; Stanojlović, Predrag; Simović Šiljković, Divna; Mujković, Marija; Gazdić, Mirjana (Zdravstvena zaštita, 2020)
Uvod/Cilj: U poslednjih nekoliko decenija pad stope fertiliteta je zabeležen u gotovo svim državama sveta. Cilj istraživanja je analiza epidemioloških karakteristika i trenda kretanja porođaja u Srbiji u periodu 2007-2016. godine. Metode: Istraživanje je dizajnirano kao deskriptivna epidemiološka studija. Podaci su preuzeti iz Zdravstveno statističkih godišnjaka za period 2007-2016. godine. U analizi podataka korišćene su opšta stopa fertiliteta, stopa mortinataliteta, stopa rađanja, stopa mortaliteta odojčadi i stopa prevremenih porođaja, a trend stopa analiziran je korišćenjem jednačine linearnog trenda. Rezultati: Prosečna stopa opšteg fertiliteta u Srbiji u periodu 2007-2016. godine je bila 1,5 deteta po ženi. U periodu 2007-2016. godine u Srbiji je registrovano 660.069 porođaja sa ukupno 671.715 rođene dece, od kojih je 4.054 mrtvorođeno (0,6%). Dve trećine (66,1%) mrtvorođene dece je bilo prevremeno rođeno. Sa starošću porodilja raste broj prevremenih porođaja. Od 667.661 živorođenih u porodilištima je umrlo 924 novorođenčadi (0,1%). U posmatranom periodu registruje se kontinuirani trend opadanja broja porođaja (y=68.427-439,99x, R2=0,628), kao i broja živorođene dece (y=69.084-421,44x, R2=0,591). Trend stopa mrtvorođenih (mortinataliteta) pokazuje neznatno opadanje (y=6,138-0,012x, R2=0,016), kao i trend stopa mortaliteta novorođenčadi (y=1,882-50,091x, R2=0,683), ali dolazi do porasta trenda opšte stope fertiliteta (y=39,481+0,242x, R2=0,544). Prosečna opšta stopa fertiliteta za desetogodišnji period iznosila je 41,1 živorođenih na 1000 žena fertilnog perioda i kretala se od 38,2‰ do 41,7‰. Najveće povećanje stope fertilititeta beleži se u starosnoj grupi 40-44 godine sa 3,8‰ u 2007. godini na 9,9‰ u 2016. godini (2,6 puta više), a zatim u starosnoj grupi 30-39 godina sa 43,2‰ u 2007. godini na 63,0‰ u 2016. godini (1,4 puta više). Beleži se pad stope fertiliteta u starosnoj dobi 20-29 godina sa 80,4‰ u 2007. godini na 72,2‰ u 2016. godini. Najveće stope mrtvorođenosti (mortinataliteta) beleže se u najstarijoj grupi 45-49 godine (23,3‰), a najniža kod osoba mlađih od 15 godina (0,7‰). Zaključak: Mere politike prema revitalizaciji rađanja moraju angažovati sve nivoe društva na izgradnji svesti i moralne odgovornosti prema fertilitetu.