SPECIFIČNOSTI ADOLESCENTNE KRIZE U VREME PADEMIJE KOVID-19 - Dukanac, Vesna; Ljubomirović, Nataša; Dukanac, Dušica (Zdravstvena zaštita, 2020)
Uvod/Cilj: Bez obzira u kojoj fazi adolescencije se nalaze, adolescenti kroz akcidentalnu krizu prolaze kroz tri faze: negaciju realne opasnosti; osećaj zbunjenosti i haosa sa početkom ispoljavanja prvih simptoma i potpuni depresivni slom sa različitim spektrom manifestovanja. Kovid-19 pandemija je postala realan izazov za ove pacijente. Cilj istraživanja je prikaz i analiza kliničkog psihoterapijskog materijala opisanih faza prolaska kroz akcidentalnu krizu, izazvanu pandemijom Kovid-19, kod adolescenata različitog uzrasta. Metode: U radu su korišćeni materijali psihoterapijskih seansi adolescenata različith faza adolescentne krize. Za objašnjenje negacije realne opsnosti prikazani su adolescenti rane i središne faze adolescencije, a za osećaj zbunjenosti i haotičnosti, do potpunog depresivnog sloma, adolescenti kasne i postadolescentne faze. Prikaz pacijenata: Kod adolescenata, koji nisu ispoljavali problematičan prolazak kroz razvojnu krizu, akcidentalna kriza pandemije dovodi do negiranja realne opasnosti. Kod mlađe, dvanaestogodišnje adolescentkinje, na konkretnom nivou funkcionisanja, dolazi do oslabljene koncentracije za učenje. Kod nešto starijeg, petnaestogodišnjeg adolescenta, negiranje realne opasnosti, kroz sublimaciju, prelazi u alturizam. Kod adolescenata sa već ispoljenim problematičnim prolaskom kroz razvojnu krizu, dolazi do pogoršanja simptoma usled dejstva superponirane akcidentalne krize izazvane pandemijom. Kod adolescentkinje središne faze adolescencije, dolazi do mešanja realnih somatskih problema sa somatizacijom. Kod starijeg adolescenta, postadolescentne faze, sa problemima bolesti zavisnosti, pandemija provocira iritabilnost i nisku frustrativnu toleranciju, dovodeći do potpunog depresivnog sloma. Zaključak: Superponiranje akcidentnalnih kriza uvek komplikuje normativnu adolescentnu krizu, ali naglašavamo da ispoljena psihopatologija može biti prolaznog karaktera. Psihijatrijsko psihoterapijska intervencija određuje se u odnosu na stepen preteće ili kompletno ispoljene dekompenzacije i može se kretati od kraćih savetodavnih intervencija, do intenzivnih ozbiljnih psihoterapija, uz pomoć ili bez adekvatne medikamentozne terapije.