In vitro ispitivanje selektivnosti antiproliferativnog dejstva dijetetskih izotiocijanata na tumorske u odnosu na normalne humane ćelije - Konić Ristić, Aleksandra; Stanojković, Tatjana; Srdić-Rajić, Tatjana; Dilber, Sanda; Đorđević, Brižita; Stanković, Ivan; Juranić, Zorica (Vojnosanitetski pregled, 2017)
Uvod/Cilj. Brojne epidemiološke studije pokazale su povoljne efekte konzumiranja povrća iz familije kupusnjača (Brassicaceae) u hemioprevenciji karcinoma. Osnovni biološki aktivni sastojci ovog povrća su izotiocijanati, prisutni u obliku prekursora – glukozinolata. Cilj ovog rada bio je određivanje selektivnosti antiproliferativnog delovanja dijetetskih izotiocijanata na maligne ćelije u odnosu na normalne ćelije. Metode. Antiproliferativna aktivnost tri izotiocijanata zastupljena u ljudskoj ishrani: sulforafana (SFN), benzil-izotiocijanata (BITC) i feniletil-izotiocijanata (FEITC) na humane maligne ćelijske linije, HeLa, ćelijsku liniju karcinoma grlića materice, Fem-x, ćelijsku liniju melanoma, i LS 174, ćelijsku liniju karcinoma kolona, kao i na mononuklearne ćelije periferne krvi (MNĆPK), sa ili bez delovanja mitogena, određivana je MTT kalorimetrijskim testom, 72 h nakon kontinuiranog delovanja agenasa. Rezultati. Svi ispitivani izotiocijanati inhibirali su proliferaciju HeLa, Fem-x i LS 174 ćelija. Na svim ćelijskim linijama BITC je pokazao najizraženije delovanje sa vrednostima polumaksimalne inhibitorne koncentracije (IC50) od 5.04 mmol m-3 na HeLa ćelijama, 2,76 mmoL m-3 na Fem-x i 14,30 mmol m-3 na LS 174 ćelijama. Svi ispitivani izotiocijanati pokazali su citotoksično delovanje na MNĆPK, ali sa višim IC50 vrednostima u odnosu na maligne ćelije. Indeksi selektivnosti antitumorkog delovanja, izraženi kao odnos IC50 vrednosti dobijenih na MNĆPK i malignim ćelijama, bili su između 1,12 i 16,57, sa najvišom vrednosti pri delovanju BITC na Fem-x ćelije. Zaključak. Na osnovu antiproliferativne aktivnosti na maligne ćelije i selektivnosti antiproliferativnog delovanja na maligne u odnosu na normalne ćelije, benzil izotiocijanat se ističe kao perspektivni agens u hemioprevenciji karcinoma. Generalno, pored antitumorskog delovanja, bezbednost primene ovih jedinjenja treba da predstavlja važan kriterijum u izboru odgovarajućih izotiocijanata za primenu u primarnoj, sekundarnoj i tercijarnoj hemioprevenciji kancera. Ispitivanje selektivnosti predstavlja pogodan pristup oceni bezbednosti i prirodnih izotiocijanata i sintetskih analoga.
Keywords: isothiocyanates||; ||izotiocijanati; vegetables||; ||povrće; neoplastic cells; circulating||; ||neoplazme; cirkulišuće ćelije; lymphocytes||; ||limfociti; chemoprevention||; ||hemoprevencija