Kliničkopatološke karakteristike, dijagnoza i lečenje melanoma u Srbiji – The Melanoma Focus studija - Kandolf-Sekulović, Lidija; Babović, Nada; Jokić, Neven; Balić, Mirjana; Nikolin, Borislava; Nikolić, Dejan; Janjić, Zlata; Mijušković, Željko; Rajović, Milica; Novaković, Marijan; Vrbić, Svetislav; Pejčić, Ivica; et al. (Vojnosanitetski pregled, 2015)
Uvod/Cilj. Terapijske mogućnosti za metastatski melanom u Srbiji su ograničene zbog nedostupnosti novoodobrenih bioloških lekova i veoma malog broja multicentričnih internacionalnih kliničkih studija. Takođe, postoji mali broj podataka o terapijskom pristupu metastatskom melanomu u različitim tercijarnim centrima i efikasnosti raspoloživih protokola hemioterapije. Cilj ove studije bio je da se dobiju detaljniji podaci o protokolima lečenja u Srbiji, na osnovu strukturisane ankete u tercijarnim onkološkim centrima. Metode. Podaci o obolelima od melanoma, lečenih u 2011. godini u Srbiji, dobijeni su i analizirani iz bolničkih baza šest referentnih onkoloških centara u Srbiji, na osnovu strukturisane ankete, sa fokusom na metastatski melanom (inoperabilni stadijum IIIC i IV). Rezultati. Ukupno je lečeno 986 (79–315 u različitim centrima) bolesnika, od čega je 320 (32,45%) bilo novodijagnostikovanih. Bilo je 317 bolesnika u stadijumu inoperabilnog melanoma IIIC/IV, 77/317 (24,29%) starosti < 50 godina. U vreme postavljanja dijagnoze 47,3% bolesnika bili su < 60 godina starosti (24,2% < 40 godina, 38% 40–60 godina, 46% > 60 godina). Kod 12,5% bolesnika dijagnoza je postavljena u stadijumu III, a kod 4,5% u stadijumu IV bolesti. Najčešći kliničkopatološki tip bio je površnošireći (50–66%) i nodularni melanom (23,5–50%). Osim regionalnih i udaljenih metastaza limfnih čvorova, najčešće zahvaćeni organi u IV stadijumu bolesti bili su; udaljene metastaze kože i mekih tkiva (12–55%), pluća (19–55,5%), jetra (10–60%) i kosti (3–10%). Prva linija terapije u inoperabilnom stadijumu III i stadijumu IV metastatskog melanoma bio je dakarbazin (dimetril-triazeno-imidazol-karboksamid – DTIC) kod 61–93% bolesnika, dok je druga linija varirala između centara. Kontrola bolesti (kompletan odgovor + parcijalan odgovor + stabilna bolest) ostvarena je kod 25,7% bolesnika lečenih prvom linijom hemioterapije i 23,1% bolesnika sa drugom linijom terapije. Trajanje odgovora bilo je kratko: u prvoj liniji terapije 6,66 ± 3,36 meseci (medijana 6,75 meseci). Više od 90% bolesnika lečeni su van kliničkih studija. Zaključak. Ovo istraživanje ukazuje da postoji velika potreba za novim terapijskim opcijama za lečenje metastatskog melanoma u Srbiji. Razvoj nacionalnih smernica i veće učešće u međunarodnim kliničkim studijama može dovesti do proširenja opcije za lečenje ove bolesti otporne na hemioterapiju.
Keywords: melanoma||; ||melanom; diagnosis||; ||dijagnoza; neoplasm staging||; ||neoplazme; određivanje stadijuma; neoplasm metastasis||; metastaze; therapeutics||; ||lečenje; clinical protocols||; ||protokoli; klinički