Oštrina vida na daljinu kod pilota borbene avijacije i studenata pilota izloženih + Gz ubrzanju u humanoj centrifugi - Randjelović, Danijela; Srećković, Sunčica; Šarenac Vulović, Tatjana; Petrović, Nenad (Vojnosanitetski pregled, 2022)
Uvod/Cilj. Velike brzine prilikom poletanja, tokom letenja i prilikom sletanja modernih letilica predstavljaju dodatni napor za organ vida. Zbog njihove velike praktične primene u vazdušnoj borbi, uticaj +Gz ubrzanja na organ vida je veoma važan za istraživanje. Kod visokog početnog stepena ubrzanja mogu se javiti značajne promene u vidnim funkcijama. Pri tome je važno održati oštrinu vida kako bi mogli da se prate novi funkcionalni displeji za brzu orijentaciju pilota, konfiguracija reljefa terena, prikaz oružanih sistema i protivničkih aviona i uspešno savladaju svi dodatni zahtevi orijentacije u prostoru. Cilj rada je bio da se utvrdi da li postoji uticaj na oštrinu vida na daljinu kod pilota borbene avijacije i studenata pilota usled izlaganja +Gz ubrzanju. Metode. Ispitivanje je sprovedeno na definisanoj populaciji, 95 ispitanika starosti od 21 do 45 godina podeljenih u dve grupe. Prvu grupu činilo je 65 pilota borbene avijacije, a drugu 30 studenta pilota. Svi ispitanici su bili izlagani ubrzanju od +5,5 Gz. Ispitivanje je vršeno u Odeljenju za biodinamiku Vazduhoplovno medicinskog instituta (Zemun, Srbija), na humanoj centrifugi u kojoj postoje uslovi realnog Gz ubrzanja. Posmatrali smo dobijene razlike u oštrini vida na daljinu pre i nakon izlaganja ubrzanju. Rezultati. U grupi pilota borbene avijacije, svi ispitanici su posle testa imali oštrinu vida na daljinu 1.0, a u grupi studenata uočena je statistički značajna razlika u oštrini vida na daljinu nakon izlaganja +Gz ubrzanju. Zaključak. Prolazne promene oštrine vida na daljinu, veće su kod studenata pilota nego kod pilota borbene avijacije kada su izloženi ubrzanju istih vrednosti (+5Gz ubrzanju). Budući da je promena oštrine vida na daljinu najosetljiviji fiziološki pokazatelj u uslovima izlaganja visokom ubrzanju, individualna fiziološka trenaža pilota u humanoj centrifugi poboljšava toleranciju na ubrzanja što je važno za bezbednost letenja u mirnodopskim uslovima kao i u borbenim manevrima.
Keywords: ubrzanje; medicina, vazduhoplovna; piloti; studenti; vid, oštrina