Uzročnici rabdomiolize u akutnim trovanjima - Janković, Snežana; Jović Stošić, Jasmina; Vučinić, Slavica; Perković Vukčević, Nataša; Vuković Ercegović, Gordana (Vojnosanitetski pregled, 2017)
Uvod/Cilj. Rabdomioliza (RM) predstavlja potencijalno letalan sindrom, o čijoj učestalosti i karakteristikama u akutnim trovanjima nema mnogo podataka. Cilj rada bio je da se odrede uzročnici i težina RM u ovim stanjima. Metode. Retrospektivno su analizirane istorije bolesti 656 bolnički lečenih bolesnika zbog akutnog trovanja različitim agensima tokom jedne godine. Izdvojeni su bolesnici sa RM, a kriterijum je bio da su imali aktivnost kreatin kinaze (CK) u serumu višu od 250 U/L. Težina RM procenjivana je na osnovu skale težine trovanja (PSS). Bolesnici su bili podeljeni u tri grupe: prvu grupu sa blagom RM (CK od 250 do 1 500 U/L), drugu grupu sa srednje teškom RM (CK od 1 500 do 10 000 U/L) i treću grupu sa teškom RM (CK viša od 10 000 U/L). Rezultati. RM je nađena kod 125 (19%) bolesnika sa akutnim trovanjima, pri čemu je uglavnom bila blaga (61%) ili umerena (36%), a samo kod 3% bolesnika teška. Učestalost pojave RM bila je najveća kod akutnih trovanja opijatima (41%), pesticidima (38%), neurolepticima (26%), antikonvulzivima (26%), etil alkoholom (20%) i gasovima (19%). Psihotropni lekovi bili su najzastupljeniji uzročnici trovanja, a samim tim i RM. Smrtni ishod je zabeležen kod 25,6% bolesnika sa RM, pri čemu je letalitet iznosio 19,73% u trovanjima sa blagom RM, 31,11% sa srednje teškom i 75% u trovanjima sa teškom RM. Zaključak. Sindrom RM pojavljuje se relativno često u akutnim trovanjima. Za ishod trovanja od presudnog značaja je toksični agens, ali teška RM i njene komplikacije mogu značajno da utiču na tok i prognozu trovanja. Rutinska analiza CK, kao relevantnog pokazatelja RM kod akutnih trovanja, može ukazati na razvoj ovog sindroma i doprineti pravovremenom preduzimanju terapijskih mera za sprečavanje nastanka akutne bubrežne insuficijencije kao najčešće posledice ekstenzivne RM.