Kombinovana spinalno-epiduralna tehnika: izvođenje u jednom prostoru i u dva udaljena prostora - Slavkovic, Zoran; Stamenković, Dušica M; Gerić, Veselin; Veljović, Milić; Ivanović, Nebojša; Todorović, Slobodan; Maric, Predrag; Karanikolas, Menelaos (Vojnosanitetski pregled, 2017)
Uvod/Cilj. Opisano je više tehnika izvođenja kombinovane spinalno-epiduralne anestezije (KSE). Ova studija je sprovedena sa ciljem da se uporede tehnike u jednom prostoru „igla-kroz-iglu“ (SST) i tehnika dva udaljena prostora (DDS) u smislu dužine trajanja procedure, bolnosti i izbora tehnike od strane bolesnika. Metode. Ova prospektivna, randomizovana, jednostruko slepa studija obuhvatila je 156 bolesnika koji su planirani za kolorektalnu hirurgiju. Svi neuroaksijalni blokovi su izvođeni pre uvoda u anesteziju. Ukoliko je izvođena DDS tehnika, prvo je postavljan epiduralni kateter (T6–7 ili T7–8), a nakon toga izvedena subarahnoidna punkcija na nivou L2–3 (spinalna igla 25G). SST je izvođena upotrebom EspocanÒ igle specijalno konstruisane za izvođenje KSE u nivou L2–3. Nakon identifikacije epiduralnog prostora, vršena je subarahnoidana punkcija. Epiduralni kateter korišćen je za terapiju postoperativnog bola u periodu od 72 časa. Preoperativno, ispitana je telesna građa bolesnika, spinalna anatomija i spinalni anatomski znaci. Beleženi su broj spinalnih i epiduralnih punkcija, postojanje osećaja probijanja dure i vreme neophodno za izvođenje KSE, pojava parestezija kao i problemi tumačenja epiduralne test doze. Beležene su komplikacije u toku postavljanja epiduralnog katetera, perioperativno i postoperativno funkcionisanje epiduralnog katetera i mišljenje bolesnika da li bi prihvatio korišćenje iste tehnike za sledeći hirurški zahvat. Rezultati. Epiduralni i subarahnoidni prostori su uspešno indentifikovani kod svih bolesnika. Nije bilo razlika između grupa u pogledu dužine trajanja KSE procedure, broja spinalnih punkcija, osećaja probijanja dure i tumačenja test doze. KSE tehnika bi bila procedura izbora za terapiju bola u obe grupe (DDS 90.4%, SST 87%). Izvođenje KSE tehnike bilo je bolno kod 16% DDS i 20% SST bolesnika. U SST grupi ustanovljena je značajna korelacija u vremenu neophodnom za izvođenje KSE, telesnoj građi (r = 0.338, p < 0.01), spinalnim znacima (r = 0.452, p < 0.001) i anatomiji (r = 0.265, p < 0.05). Nije nađena korelacija između broja epiduralnih/spinalnih punkcija i pozitivnih bakterioloških kultura. Nije nađena korelacija između odluke za ponovni izbor tehnike i broja spinalnih punkcija, trajanja izvođenja KSE i dužine stajanja epiduralnog katetera. Zaključak. Nije nađena razlika u dužini trajanja između dve tehnike izvođenja KSE. U tehnici izvođenja KSE u jednom interspinalnom prostoru, dužina izvođenja procedure KSE bila je u korelaciji sa telesnom građom, spinalnim znacima i spinalnom anatomijom.