Stopa mortaliteta od malignih tumora usne, usne duplje i ždrela u Srbiji u periodu 1991–2009. godine - Ilić, Milena; Radević, Svetlana; Stefanović, Vladimir; Ćirković, Tatjana; Zurovac, Tamara; Savić, Borivoje; Kovačević, Vladan (Vojnosanitetski pregled, 2013)
Uvod/Cilj. Maligni tumori usne, usne duplje i ždrela uzrok su 3,7% svih smrtnih slučajeva od raka u svetu, sa značajnim geografskim varijacijama u učestalosti i distribuciji. Cilj ove deskriptivne epidemiološke studije bila je analiza mortaliteta od malignih tumora usne, usne duplje i ždrela u Srbiji u periodu od 1991. do 2009. godine. Metode. U analizi podataka korišćene su standardizovane stope mortaliteta, dobijene metodom direktne standardizacije sa populacijom sveta kao standardom. Linearni trend i regresiona analiza korišćeni su za analizu trenda mortaliteta. Rezultati. U populaciji Srbije zabeležen je porast mortaliteta od malignih tumora usne, usne duplje i ždrela (y = 3,32 + 0,03×; p = 0,002; prosečna godišnja procentualna promena = + 0,8). Kod muškaraca je zabeležen značajan trend porasta mortaliteta (y = 5,90 + 0,03×; p = 0,020; % promena = + 0,9), dok kod žena nije utvrđen značajan porast mortaliteta. Odnos mortaliteta među polovima (muškarci/žene) bio je 5,5 : 1. Stope mortaliteta od malignih tumora usne, usne duplje i ždrela povećavale su se sa starošću kod oba pola, pri čemu su stope bile najviše u populaciji starih od 85 i više godina. Trend porasta mortaliteta od malignih tumora usne, usne duplje i ždrela uočen je kod muškaraca starosti 50–54 godine: prosečna godišnja procentualna promena iznosila je + 7,4% (95% IP = 6,2–9,0). U populaciji oba pola u uzrasnoj grupi 55–59 godina zabeležen je trend porasta mortaliteta od malignih tumora usne, usne duplje i ždrela, pri čemu je porast iznosio + 1,8% (95% IP = 1,4–2,2) kod muškaraca i + 34,3% (95% IP = 28,4–40,2) kod žena. Zaključak. Trend porasta mortaliteta od malignih tumora usne, usne duplje i ždrela ukazuje na neophodnost etioloških istraživanja i unapređenja mera primarne i sekundarne prevencije.