Adverse drug reactions in hospitalised cardiac patients: risk factors - Mugoša, Snežana (Vojnosanitetski pregled, 2015)
Apstrakt: Uvod/cilj rada: Neželjene reakcije na lekove (NRL) se javljaju mnogo češće nego što se registruju i prijavljuju. Glavni cilj rada je analiza frekvencije pojavljivanja i karakteristika NRL. Metode: Sprovedena je prospektivna studija, u koju je uključeno 200 hospitalizovanih pacijenata u Centru za kardiologiju, Kliničkog centra Crne Gore. NRL su prikupljane korišćenjem specijalno dizajniranog upitnika, baziranog na listi simptoma i znakova koji bi mogli ukazati na eventalne NRL. Iz istorija bolesti prikupljani su podaci o laboratorijskim nalazima i drugim relevantnim parametrima, koji su kombinovani sa podacima iz uptinika. Klasifikacija NRL je izvršena po kriterijumima Svetske zdravstvene organizacije (SZO), a uzročno posledična povezanost korišćenjem Naranjo skale. Rezultati: Ukupno je 34% pacijenata ispoljilo bar jednu NRL. Najčešće NRL su se ispoljile kao poremećaj u centralnom nervnom sistemu, a zatim kao kardiovaskularni poremećaji, dok su najređe bili zastupljeni poremećaji imunog sistema. Ozbiljne NRL su činile 16% od svih detektovanih, najčešće prouzrokovane korišćenjem lekova karvedilol i amjodaron. Većina pacijenata (97,3%) se oporavilo bez posledica. Multivarijantna analiza je ukazala na postojanje nezavisne povezanosti između pojavljivanja NRL i starosti pacijenta, pola, pridruženih bolesti kao i polipragmazije. Zaključak: Pojava NRL predstavlja veliki problem u populaciji hospitalizovanih kardioloških bolesnika. Najznačajniji prediktori za njihov nastanak su starost pacijenta, pridružene bolesti, polipragmazija i pol pacijenta. Uvođenjem preventivnih mera kod pacijenata sa faktorima rizika, kao što su racionalizacija farmakoterapije i dodatne mere edukacije zdravstvenih radnika, moglo bi da smanji frekvenciju nastanka NRL. Ključne reči: neželjene reakcije na lekove, intenzivno praćenje, farmakovigilanca Abstract: