Petogodišnja retrospektivna studija nekrotizujućeg fasciitisa – iskustvo jednog centra - Kiralj, Aleksandar I; Janjić, Zlata; Nikolić, Jelena; Markov, Borislav; Marinković, Marija (Vojnosanitetski pregled, 2015)
Uvod/Cilj. Nekrotizujući fasciitis (NF) obično je akutna infekcija površne fascije sa rapidnom progresijom u okolno tkivo, koja često dovodi do sepse i multiorganskog oštećenja sa fatalnim završetkom ukoliko se ne prepozna brzo i ne leči agresivno. Rana dijagnoza i što brže hirurško lečenje presudni su za izlečenje ovih bolesnika. Cilj ovog rada bio je da proceni kliničku sliku svih bolesnika sa akutnim NF koji su dijagnostikovani i lečeni na hirurškim klinikama Kliničkog centra Vojvodine u Novom Sadu. Metode. Retrospektivno je ocenjena medicinska dokumentacija bolesnika lečenih od akutnog NF, lokalizovanog na različitim delovima tela, u periodu od januara 2008. do decembra 2012. godine u Kliničkom centru Vojvodine u Novom Sadu. Ova studija je obuhvatila sve bolesnike koji su primljeni preko Urgentnog centra Vojvodine, kojima je postavljena početna dijagnoza akutnog NF i bolesnike kod kojih je dijagnoza postavljena nakon hirurške intervencije. Dokumentovane su razlike u godinama i polu, komorbiditetu ili predispoziciji, lokalizaciji infekcije, biogramima rane i krvi, tipu i broju hirurških intervencija, te stopi mortaliteta. Rezultati. Tokom 5-godišnjeg perioda imali smo 216 bolesnika sa završnom dijagnozom akutnog NF. Većina naših bolesnika (140 – 64.81%) primljena je sa dijagnozom celulitisa, abscesa, flegmone ili sepse. Nažalost, klinički simptomi akutnog NF bili su atipični u vreme inicijalnog ispitivanja. Bol i otok zahvaćene lokalizacije bili su najčešći bias simptoma (183 –84.72%). Većina naših bolesnika bili su muškog pola (164 –75.92%). Među našim bolesnicima najčešća predispozicija bila je uživanje droge (39 – 18.05%), zatim gojaznost (38 –17.59%) i šećerna bolest (31 – 14.35%). Trauma je bila najćešći etiološki faktor (22 – 10.80%) inficiranih rana, slede ih abdominalne (15 – 6.94% i ortopedske (11 – 5.09%) intervencije. U ovoj studiji idiopatski oblik akutnog NF bio je dijagnostikovan kod 20 (9.25%) bolesnika. Većina njih imala je akutni NF tipa I (172 – 79.62%) sa Streptococcus species kao najčešćim mikroorganizmom (125 – 71.02%). Najčešća lokalizacija oboljenja bili su ekstremiteti (151 –69.90%). Najmanji broj bolesnika imao je infekciju lokalizovanu na glavi i vratu (7 – 3.24%). Hirurško lečenje primenjeno je kod svih bolesnika i većina njih (183 – 84.72%) imali su prvu operaciju tokom 24 h. Ostali bolesnici (23 – 10.64%) imali su operaciju nakon stabilizacije opšteg stanja i nakon postavljanja dijagnoze akutnog NF (nejasna dijagnoza pri prijemu). Ekscizioni debridman svih zahvaćenih tkiva, uvek sa fasciektomiom urađen je kod svih bolesnika. Većina naših pacijenata je dva puta operisana (74 – 34.25%). Kod 15 bolesnika (6.94%) urađena je amputacija. U toku hospitalizacije najčešća komplikacija bila je sepsa (156 – 72.22%). Stopa mortaliteta iznosila je 14.34%. Zaključak. Akutni NF retko je, ali veoma teško i, ponekad po život opasno oboljenje supeficijalne fascije i okolnog tkiva. Ukoliko postoji sumnja na akutni NF imperativ lečenja je rana radikalna ekscizija zahvaćenog tkiva sa eksploracijom i ekscizijom superficijalne fascije, te patohistološkim i mikrobiloškim ispitivanjem. Istovremeno sa hirurškim lečenjem preporučuju se odgovarajući antibiotici, te intenzivna terapija koja će regulisati rad organa oštećenih ovom bolešću.