Otpornost na prelom pet različitih barijera koje se postavljaju na ulazu u kanal endodontski lečenih premolara u donjoj vilici: in vitro studija - Yüksekkaya, İrfan and Aydın, Uğur and Burhan Çetinkaya, Oğuz and Çulha, Emre (Vojnosanitetski pregled, 2026)
Uvod/Cilj. Endodontski lečeni zubi (endodontically treated teeth – ETT) skloniji su prelomima od vitalnih zuba, a umetanje barijera koje se postavljaju na ulazu u kanal (intra-orifice barriers – IOB) može povećati njihovu otpornost na prelom (fracture resistance – FR). Cilj rada bio je da se uporedi i proceni FR ETT korišćenjem „pametne“ zamene dentina (smart dentin replacement – SDR), everX Flow (EXF), smolom modifikovanog stakleno-jonomernog cementa (resin-modified glass-ionomer cements – RMGIC), kalcijum silikatnog cementa (calcium-enriched mixture – CEM) i univerzalnog tečnog kompozita (universal flowable composite – UFC) kao IOB. Metode. Nakon lečenja korena kanala 70 humanih jednokanalnih mandibularnih premolara, zagrejanim instrumentima su uklonjena koronarna 3 mm korenskih punjenja, osim kod kontrolnih uzoraka. Na osnovu IOB iznad opturacije korenskog kanala, uzorci pripremljeni za punjenje podeljeni su u šest grupa : RMGIC (n = 13), UFC (n = 13), SDR (n = 13), CEM (n = 13), EXF (n = 13) i kontrolna grupa (KG; n = 5). U testu čvrstoće univerzalnom mašinom za ispitivanje korišćen je sferični čelični umetak prečnika 2 mm. Za analizu podataka korišćeni su Shapiro-Wilk test, analiza varijanse i test najmanje značajne razlike. Vrednost p < 0,05 smatrana je statistički značajnom. Rezultati. Grupa EXF pokazala je najvišu srednju FR od 759,9 ± 177,9 Njutna. Grupe RMGIC, UFC i EXF pokazale su statistički značajnu razliku u odnosu na KG. CEM je imao nižu vrednost FR od svih grupa osim SDR i KG. Međutim, FR SDR bio je niži nego kod UFC i EXF grupa. Nije bilo značajnih razlika između grupa EXF, UFC i RMGIC. Zaključak. Osim SDR i CEM, sve ostale grupe pokazale su povećanje FR u poređenju sa KG. Rezultati ukazuju da korišćenje EXF, UFC ili RMGIC kao IOB može značajno poboljšati otpornost na prelom ETT u poređenju sa netretiranim kontrolama. Klinički, izbor ovih IOB može pomoći u sprečavanju preloma korena zuba i poboljšanju dugoročne prognoze ETT.