Sentinelni nadzor nad akutnim respiratornim infekcijama i distribucija SARS-CoV-2, virusa gripa tipa A i B i respiratornog sincicijalnog virusa u post-COVID-19 periodu - Ristić, Mioljub; Patić, Aleksandra; Miljković, Ana; Nikolić, Nataša; Gavanski, Galina; Kovačević, Gordana; Petrović, Vladimir (Vojnosanitetski pregled, 2025)
Uvod/Cilj. Akutne respiratorne infekcije (ARI) i dalje predstavljaju značajan globalni zdravstveni problem. Cilj rada bio je da se analiziraju epidemiološke i kliničke karakteristike ARI i detektuje distribucija koronavirusa 2 izazivača teškog akutnog respiratornog sindroma (severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 - SARS-CoV-2), virusa gripa tipa A, virusa gripa tipa B i respiratornog sincicijalnog virusa (RSV) među ambulantno lečenim bolesnicima tokom sezona 2023/24 i 2024/25. Metode. Sprovedena je prospektivna studija putem sentinelnog nadzora, a obuhvaćeni su samo bolesnici sa simptomima/znacima ARI. Identifikacija jednog od četiri virusa izvršena je korišćenjem brzog kombinovanog testa CerTest SARS-CoV-2 + Flu A + Flu B + RSV. Rezultati. U sezoni 2023/24, 26,57% uzoraka bilo je pozitivno na najmanje jedan virus, dok je u sezoni 2024/25 zabeležen pad pozitivnosti ispitivanih virusa na 14,24%. Infekcije virusom gripa A dominirale su tokom sezone 2023/24, dok je učestalost virusa gripa B porasla početkom 2025. godine, dostižući vrhunac krajem februara. SARS-CoV-2 pokazao je umerene fluktuacije tokom studijskog perioda, sa izraženim pikom u septembru 2024, dok je aktivnost RSV ostala niska tokom obe sezone. Uzrasna distribucija bolesnika je varirala: u sezoni 2023/24, RSV i virus gripa B najčešće su registrovani kod dece uzrasta 0–4 godine, virus gripa A kod dece uzrasta 0–4 i 5–14 godina, dok je SARS-CoV-2 bio najzastupljeniji među odraslima uzrasta 30–64 godine. U sezoni 2024/25, RSV i virus gripa A najčešće su dijagnostikovani kod dece uzrasta 0–4 godine, virus gripa B kod dece uzrasta 5–14 godina, a SARS-CoV-2 kod osoba starijih od 30 godina. Povišena telesna temperatura bila je najčešći simptom bez obzira na vrstu dokazane virusne infekcije, ali je bila značajno ređe prisutna kod infekcija SARS-CoV-2 u poređenju sa ostalim virusima. Zaključak. Rezultati ove studije ukazuju na promenu u dominaciji virusnih uzročnika između posmatranih sezona, pri čemu je virus gripa A bio dominantan u 2023/24, dok je u sezoni 2024/25 zabeležen porast učestalosti virusa gripa B. SARS-CoV-2 cirkulisao je kontinuirano, ali na niskom nivou, dok je uticaj RSV bio minimalan u obe sezone.