Uticaj terapije estroprogestagenima na lipidni status u menopauzi zavisno od načina primene leka - Čitlučanin, Goran; Ivović, Miomira; Tančić-Gajić, Milina; Canović, Fadil; Stojanović, Miloš; Marina, Ljiljana; Arizanović, Zorana; Djogo, Aleksandar; Vujović, Svetlana; Gerginić, Vladimir (Vojnosanitetski pregled, 2021)
Uvod/Cilj. Kod žena u menopauzi, vrednosti lipida i lipoproteina su značajni prediktori razvoja kardiovaskularnih bolesti (KVB). Primena estrogena smanjuje serumske nivoe LDL holesterola (LDL-C) i lipoproteina A [Lp(a)], uz povećanje novoa triglicerida (TG) i HDL holesterola (HDL-C), što zavisi od doze i puta primene leka. Istovremena primena progesterona, zavisno od vrste, može imati različite efekte na novo lipida u serumu. Cilj rada je bio ispitivanje uticaja terapije estroprogestagenima na metabolizam lipida žena u menopauzi, zavisno od puta primene leka. Metode. Istraživanje je sprovedeno po tipu prospektivne kliničke interventne, kontrolisane studije sa paralelnim grupama. Njime su bile obuhvaćene 64 žene u menopauzi, podeljene u tri grupe: grupa 1 (n = 22), na oralnoj terapiji estroprogestagenima, grupa 2 (n = 17) na terapiji transdermalnim flasterima i grupa 3 (n = 25) koja je estroprogestagene primala intramuskularno. U serumu se bili određivani nivoi: ukupnog holesterola (TC), LDL-C, HDL-C, TG, Lp(a), apolipoproteina A (Apo-A) i apolipoproteina B (Apo-B), folikulostimulirajućeg hormona (FSH), luteinizirajućeg hormona (LH), estradiola, progesterona, testosterona, sex hormone-binding globulin (SHBG), dehidroepiandrosteron sulfata (DHEA-S04), prolaktina i tiroid-stimulišućeg hormona (TSH), i to pre primene hormonske terapije u menopauzi (HTM), kao i posle šest meseca i 2–5 godina od početka terapije. Statistička značajnost razlika u doim vrednostima ispitivana je nezavisno i zavisno od puta primene HTM. Rezultati. HTM, bez obzira na put primene, dovela je do statistički značajnog kontinuiranog sniženja serumskih nivoa TC, LDL-C i Apo-B i kontinuiranog porasta nivoa HDL-C i Apo-A. Vrednosti TC, LDL-C, HDL-C, Lp(a), Apo-A i Apo-B nisu se statistički značajno razlikovale između grupa žena tretiranih HTM, primenjenom na različite načine. Uvrđeno je da s porastom nivoa estradiola u serumu stastistički značajno rastu i serumski novoi Apo-A, dok su serumski nivoi LDL-C i Apo-B bili sniženi bez obzira na put primene HTM. Zaključak. HTM, uvedena na vreme, bez obzira na put primene, ima povoljne efekte na lipidni status žena u menopauzi i posledično mogla bi sprečiti brojne kardiovaskularne bolesti koje su vodeći uzrok smrtnosti.