EMOCIONALNA EKSPRESIVNOST SREDNJOŠKOLACA SA OŠTEĆENJEM VIDA I NJIHOVIH VRŠNJAKA TIPIČNOG RAZVOJA - Vučinić, Vesna; Jablan, Branka; Stanimirović, Dragana; Drinčić, Natalija (Specijalna edukacija i rehabilitacija, 2016)
Emocije su adaptivna reakcija na zbivanja u okolini i predstavljaju centralni deo života svake osobe. Voljna emocionalna ekspresija utiče na osobe iz okruženja u skladu sa našim očekivanjima ukoliko one prepoznaju naše emocije. Studije koje su se bavile proučavanjem izražavanja emocija kod osoba sa oštećenjem vida ukazuju na postojanje iste vrste spontanih emocionalnih izraza kao i kod osoba tipičnog razvoja, kao i na teškoće u prezentovanju voljnih emocionalnih izraza. Cilj istraživanja je utvrđivanje razlika u emocionalnoj ekspresivnosti između srednjoškolaca sa oštećenjem vida i njihovih vršnjaka tipičnog razvoja. Uzorak su činila 33 učenika sa oštećenjem vida i isto toliko učenika bez smetnji u razvoju. U istraživanju je korišćen Scenario simuliranja emocionalnih stanja Fridmana i saradnika. Emocionalna ekspresivnost je procenjivana na osnovu stepena uspešnosti simuliranja sedam emocija (sreća, tuga, bes, gađenje, iznenađenje, strah i neutralno stanje). Zadatak ispitanika bio je da u tri strukturirane situacije (izgovaranje dve rečenice i niza samoglasnika) simuliraju zadata emotivna stanja. Simuliranje emocija je  snimano. Na osnovu video snimaka, tri nezavisna procenjivača su vrednovala uspešnost simuliranja emocija na devetostepenoj skali. Analizom dobijenih rezultata utvrđeno je postojanje statistički značajne razlike u emocionalnoj ekspresivnosti između ispitanika sa oštećenjem vida i vršnjaka bez razvojnih smetnji (F(1)=3,692; p=0,05). Razlike između aritmetičkih sredina statistički su značajne za simuliranje gađenja (p=0,002) i iznenađenja (p=0,01). U grupi ispitanika sa oštećenjem vida, pol se pokazao kao značajan činilac  simuliranja emotivnog stanja sreće (p=0,024), a tip škole simuliranja tuge (p=0,027). Ključne reči: emocionalna ekspresivnost, srednjoškolci,  oštećenje vida, emocije