FAKTORI PROBLEMA U PONAŠANJU I TIP STANOVANJA OSOBA SA INTELEKTUALNOM OMETENOŠĆU - Tamaš, Daniela; Glumbić, Nenad (Specijalna edukacija i rehabilitacija, 2015)
Problemi u ponašanju odraslih osoba sa intelektualnom ometenošću (IO) kao što su agresija, autoagresija i destruktivno ponašanje često mogu da budu izazvani spoljašnjim faktorima kao što su: frustracije, osujećenje potreba, ograničeni izbor aktivnosti ili neadekvatna komunikacija. Ovo istraživanje rađeno je sa ciljem da se utvrdi uticaj tipa stanovanja na prisustvo različitih faktora rizika problema u ponašanju kod osoba sa IO. U istraživanju polazimo od pretpostavke da intenzitet i pojavni oblici problema u ponašanju osoba sa IO zavise od tipa stanovanja. Uzorak čine 122 odrasle osobe sa umerenom IO između 17 i 79 godina starosti (AS=39,95; SD=13,90). Celokupan uzorak podeljen je u tri poduzorka: prvi poduzorak ispitanika čine osobe sa IO koje su smeštene u ustanovama stacionarnog tipa (n=51), drugi poduzorak ispitanika čine odrasle osobe sa IO koje žive u svojim primarnim porodicama (n=38) i treći poduzorak ispitanika čine osobe sa IO koje su obuhvaćene programom stanovanja uz podršku (n=33). Za potrebe istraživanja korišćen je „Upitnik o funkcijama ponašanja” (Matson & Vollmer, 1995). Rezultati istraživanja pokazuju da tip stanovanja odraslih osoba sa IO utiče na izraženost prisustva faktora problema u ponašanju. Dobijene su statistički značajne razlike u svim varijablama koje pokazuju različite uzroke problema u ponašanju u odnosu na tip stanovanja. U poduzorku ispitanika koji žive u programu stanovanja uz podršku, prisustvo različitih faktora problema u ponašanju je statistički značajno manje zastupljeno u poređenju sa ostala dva poduzorka (p=0,000). Ispitanici koji žive u porodicama i u instituciji su imali približne rezultate, osim u varijabli materijalnog uzroka problematičnog ponašanja, gde su se ispoljile statistički značajne razlike između sva tri poduzorka. Starost ispitanika nema statistički značajan efekat na  zastupljenost faktora koji utiču na ispoljavanje problema u ponašanju. Ključne reči: stanovanje uz podršku, uzroci problema u ponašanju, QABF