Coping strategies and stress in mothers of children with autism spectrum condition and ADHD during the COVID 19 pandemic - Cvitkovic, Daniela; Stošić, Jasmina; Wagner Jakab, Ana (Specijalna edukacija i rehabilitacija, 2024)
Uvod: Prirodne katastrofe poput pandemije COVID-19 i zemljotresa izazvale su mnoge poteškoće svima. Porodice dece sa smetnjama u razvoju, kao posebno ranjiva grupa, suočavaju se sa još većim poteškoćama. Cilj: Cilj ove studije je da se istraže strategije suočavanja kod majki dece sa poremećajem iz spektra autizma i poremećajem hiperaktivnosti i deficita pažnje i kako su one povezane sa majčinim stresom tokom prvog zaključavanja Hrvatske tokom pandemije COVID-19. Zemljotres je istovremeno pogodio glavni grad, pa smo dodatno istražili uticaj zemljotresa na majčin stres. Metod: Strategije suočavanja izmerene su korišćenjem hrvatske verzije “Evaluaciona skala orijentisana na porodične krize” („Family Crisis Oriented Personal Evaluation Scales – F-COPES”). Stres je izmeren korišćenjem hrvatske verzije Skala doživljenog stresa ( „Perceived Stress Scale – PSS-10)”. Istraživanje je sprovedeno onlajn. Devedeset (90) majki dece osnovnih škola sa PSA i 67 majki dece osnovnih škola sa poremećajem hiperaktivnosti i deficita pažnje ispunilo je upitnike. Rezultati: Rezultati ponovljene analize mera varijanse pokazali su da su i majke dece sa poremećajem iz spektra autizma i majke dece sa poremećajem hiperaktivnosti i deficita pažnje najviše koristile strategiju reframinga, a najmanje strategiju mobilizacije porodice da steknu i prihvate pomoć. Rezultati linearne regresivne analize pokazali su da su reframing i sticanje socijalne podrške statistički značajni prediktori majčinog stresa. Među majkama iz oblasti pogođenih zemljotresom nije bilo razlika u odnosu na majke u drugim delovima Hrvatske. Zaključak: Rezultati ovog istraživanja ukazuju na potrebu psihološke podrške roditeljima dece sa poremećajem iz spektra autizma i poremećajem hiperaktivnosti i deficita pažnje, posebno u kriznim