OPIJATSKA ZAVISNOST U REPUBLICI SRPSKOJ: KARAKTERISTIKE I ETIOLOGIJA - Niškanović, Jelena (Specijalna edukacija i rehabilitacija, 2013)
Opijatska zavisnost predstavlja značajan socijalni i zdravstveni problem koji se negativno odražava na zdravlje pojedinca i njegovo neposredno socijalno okruženje. Cilj rada jeste da analizira karakteristike opijatskih zavisnika kako bismo utvrdili socijalne i kontekstualne faktore koji leže u osnovi razvoja zavisnosti na našem podneblju. Sve zdravstvene ustanove i terapijske zajednice koje se staraju i pružaju pomoć zavisnicima su dužne popunjavati Obrazac liječenih zavisnika. Analizom su obuhvaćene osobe koje su se javile na liječenje u periodu od 25.11.2010. godine do 21.05.2013. godine u zdravstvene ustanove i udruženja za liječenja bolesti zavisnosti na području Republike Srpske. Najveći broj liječenih zavisnika pripada opijatskom tipu zavisnosti (N=241/91%). Prema polnoj strukturi dominiraju muški zavisnici (88,8%), dok 11,2% opijatskih zavisnika čine žene. Najveći procenat opijatskih zavisnika živi u gradskoj sredini (86,7%), srednjoškolskog su obrazovanja (73,4%), nezaposleni (69,3%) te žive sa primarnom porodicom (70,5%). Dominantan etiološki faktor za razvoj zavisnosti je uticaj društva ili partnera (29%), zatim patologija porodice kao što je raspad porodice ili alkoholizam (19,3%), dok se na trećem mjestu ističe kriva procjena samokontrole (16,8%). Kod 19,1% opijatskih zavisnika delinkventno ponašanje je prethodilo uzimanju bilo kakvih opojnih droga. Dobijeni podaci govore u prilog uticaja socijalne sredine u vidu slabe porodične kontrole te prisustva porodične patologije koja u kombinaciji sa negativnim vršnjačkim modelima ponašanja okreću mlade ka delinkventnoj subkulturi koja determiniše povlačenje u zavisnost. Ključne riječi: zavisnost, opijati, socijalno-demografske karakteristike, etiologija