REDOSLED ROĐENJA SLEPIH ADOLESCENATA KAO DETERMINANTA PERCEPCIJE PORODIČNOG FUNKCIONISANJA - Stanimirović, Dragana V (Specijalna edukacija i rehabilitacija, 2013)
Dok su drugi teoretičari ličnosti naglašavali samo uticaj roditelja u ranom detinjstvu, Adler je naročitu pažnju posvetio psihološkom položaju deteta među braćom i sestrama. Postoje empirijski podaci da redosled rođenja može uticati na izbor profesije, stil interakcije sa drugima, afilijativnost, anksioznost, percepciju autoriteta roditelja, pa čak i intelektualne sposobnosti. Oštećenje vida jednog člana porodice deluje na porodični sistem i sibling subsistem na specifičan način. Cilj istraživanja bio je utvrditi da li redosled rođenja utiče na percepciju dimenzija porodičnog funkcionisanja u porodicama sa slepim adolescentom i u porodicama sa adolescentom tipičnog razvoja. Uzorak su činila po 32 slepa ispitanika (eksperimentalna grupa) i ispitanika tipičnog razvoja (kontrolna grupa), uzrasta od 14 do 26 godina koji žive u potpunim porodicama sa dvoje ili troje dece i bez ozbiljnih ličnih, bračnih ili porodičnih problema. Grupe su bile ujednačene po polu, uzrastu, profesionalnom statusu i redosledu rođenja adolescenta, broju dece u porodici, tipu porodice (nuklearna; proširena) i sredini (seoska; gradska). Za prikupljanje podataka primenjeni su: Upitnik sociodemografskih podataka i Upitnik stanja i odnosa u porodici RADIR. Prvorođeni su sve dimenzije porodičnog funkcionisanja procenili negativnije nego drugorođeni. Dok u kontrolnoj grupi nije bilo statistički značajnih razlika, u eksperimentalnoj grupi su razlike bile značajne za dimenzije: Aktivnost, Demokratičnost i Strukturisanje vremena i aktivnosti. Dakle, rezultati ove studije pokazuju da je efekat „razvlašćenosti“ prvorođenog deteta veći ako je udružen sa slepoćom. Ovo se može objasniti time što je za slepo prvorođeno dete teže da dostigne drugorođenog „rivala“. Prvorođeni slepi adolescenti naglašavaju upravo one porodične dimenzije koje su identifikovane kao odlika profila porodica sa slepim adolescentom. Ključne reči: Redosled rođenja, sibling rivalitet, dimenzije porodičnog funkcionisanja, oštećenje vida