SOCIJALNA INTERAKCIJA DECE SA OŠTEĆENJEM VIDA: RIZIČNI I ZAŠTITNI FAKTORI - Vučinić, Vesna J; Stanimirović, Dragana; Anđelković, Marija; Eškirović, Branka (Specijalna edukacija i rehabilitacija, 2013)
Socijalna interakcija utiče na emocionalni, kognitivni i druge aspekte razvoja svakog deteta. Vizuelni analizator ima važnu ulogu u uspostavljanju i održavanju veza sa drugima. Cilj ovog rada je sagledavanje efekata oštećenja vida, kao i drugih rizičnih i zaštitnih faktora, na socijalnu interakciju i sa njom povezane aspekte psihičkog života slepe i slabovide dece. Većina analiziranih studija oštećenje vida izdvaja kao faktor koji se nepovoljno odražava na socijalni razvoj. U sadejstvu sa nepovoljnim sredinskim faktorima oštećenje vida često negativno utiče na socijalnu interakciju, kao bitan elemenat za razvoj i funkcionisanje u okviru ostalih područja. Tako su motoričke sposobnosti, fizička kondicija, self koncept, emocionalni razvoj snažno povezani sa aktivnošću deteta i učešćem u igrovnim aktivnostima, koje mogu biti ograničene oštećenjem vida i kvalitetom komunikacije sa vršnjacima i značajnim odraslim osobama. Deca sa oštećenjem vida ređe iniciraju i teško održavaju socijalnu interakciju, imaju manje prijatelja, što često dovodi do emocionalnih i bihejvioralnih smetnji. U inkluzivnim obrazovnim uslovima vršnjaci ih ne prihvataju, procene sociometrijskog položaja pokazuju da se češće nalaze u grupi nepopularnih, imaju manje prilika za druženje sa vršnjacima sa oštećenjem vida. Stoga je važno blagovremeno prepoznati potrebe ove dece i obezbediti stručnu podršku i pomoć njima i značajnim osobama iz okruženja. To podrazumeva osmišljavanje uslova i aktivnosti koje omogućavaju da deca sa oštećenjem vida u socijalnoj interakciji nauče da realizuju svoje težnje i potrebe i prepoznaju potrebe drugih, odnosno steknu socijalne veštine i istovremeno vršnjacima pružaju priliku da ih bolje upoznaju i prihvate. Ključne reči: deca sa oštećenjem vida, socijalna interakcija, inkluzija, socijalne veštine