Pekićeva paradoksologija i srpski identitet - Stanojević, Dobrivoje (Sociološki pregled, 2025)
Autor sa stilsko-retoričkog stanovišta prilazi istraživanju poetike paradoksologije Borislava Pekića u romanu Zlatno runo. Pekićevo traganje za srpskim identitetom s posebnim osvrtom na imanentnu paradoksologiju u ovom romanu ostvareno je nizom srodnih ironijsko-parodijskih postupaka kojima se stiže do dubljeg uvida u mene i konstante srpskog identiteta. Istraživanje Pekićeve poetike paradoksalnosti pri obradi ove tematike temelji se na metodama tumačenja kojima se najdalje može dopreti do umetničkog i kulturološkog smisla piščevih civilizacijskih uvida. Ovaj srpski pisac je prožimao i nijansirao kraće žanrove u svetlu paradoksa i neoaforističkih mikrostrukturnih celina sa izrazitim polemičkim pristupom i humorističkim nabojem koji pomažu celovitijem sagledavanju posebnosti srpskog sveta. Roman Zlatno runo je organizovan kao složeni intelektualno-raspravljački diskurs o osnovnim ispoljavanjima srpskog kulturnog obrasca u različitim istorijskim i socijalnim okolnostima. Rad se zaključuje uvidom u značaj elemenata grotesknog optimizma i „veselog skepticizma“ osnovnim poetičkim predlošcima ove složene romaneskne rasprave o identitetu. Izučavanje Pekićeve paradoksologije pomaže širim uvidima u posebnosti srpskih karaktera. Na taj način dublje se razumeva priroda i logika istorijskih događaja u srpskoj prošlosti i sadašnjosti.
Keywords: Pekić; paradoksologija; ironija; sarkazam; groteska; alegorija