Promene u vrednosnim orijentacijama adolescenata u periodu 1972–2018. godine - Radovanovic, Ivana D.; Spasić, Danijela; Radovanović, Dobrivoje (Sociološki pregled, 2022)
Aktuelna prihvaćenost vrednosnih orijentacija od strane adolescenata, promene prihvaćenosti u vremenu, te povezanost sa promenama u društvenim odnosima nesumnjivo su od posebnog interesa i za istraživače, ali i za pojedine segmente društva. U ovom članku poređeni su rezultati prihvaćenosti istih vrednosnih orijentacija u sedam vremenskih tačaka, objavljenih u radovima različitih autora počev od 1972. godine kao prve godine u kojoj su bili dostupni podaci, sa rezultatima njihove prihvaćenosti u osmoj tački, tj. u 2018. godini. Rezultati u 2018. god. dobijeni su od strane autora ovog članka, na slučajnom uzorku od 832 učenika srednjih škola u Beogradu i to sa istim vrednosnim orijentacijama kao u prethodnih sedam radova: utilitarizmom, hedonizmom, altruizmom i aktivizmom. Broj i vrsta vrednosnih orijentacija ograničeni su potrebom da postoje isti u celom vremenskom intervalu kako bi poređenje bilo moguće. Cilj rada bio je: a) da se utvrdi stepen poželjnosti ovih vrednosnih orijentacija u momentu istraživanja i b) da se poređenjem poželjnosti tih vrednosnih orijentacija u periodu od 1972. do 2018. god., dakle u intervalu od 46 godina, utvrde promene u poželjnosti i eventualna povezanost sa društvenim promenama u istom periodu. Podaci u prethodnim istraživanjima, pre 2018. god., omogućavali su poređenje samo u srednjim vrednostima i izračunavanje značajnosti razlika u njima. Na taj način dobijeni rezultati pokazali su relativnu stabilnost u vremenu hedonističke vrednosne orijentacije, značajan porast utilitarističke i značajan pad aktivističke i altruističke vrednosne orijentacije. Logičkom analizom ovih promena ustanovljena je njihova korespodentnost sa prirodom i pravcem promena u društvenim odnosima u tom periodu.
Keywords: vrednosne orijentacije; adolescenti; altruizam; aktivizam; hedonizam; utilitarizam