Marksov i Engelsov odnos prema nacionalnom pitanju - Mandić, Stefan (Sociološki pregled, 2022)
Osnovni cilj ovog rada je da utvrdi na koji način su se Marks i Engels (Karl Marx; Friedrich Engels) odnosili prema nacionalnom pitanju. Proklamujući klasu kao glavnog istorijskog aktera, Marks i Engels imali su običaj da olako pređu preko značaja akterskog potencijala nacije. Međutim, praktično-politički razlozi primoravali su ih da se ipak bave temama vezanim za naciju. Pre svega, zbog toga što su bili svesni eksplozivne snage nacionalizma i toga što je on mogao značajno da utiče na pokretanje socijalne revolucije, ali takođe i na njeno kočenje. Zbog ove činjenice, za njih je bilo bitno da u svom političkom delovanju istovremeno maksimalno politički iskoriste, ali i iskontrolišu snagu nacionalnog osećaja različitih naroda. Može se reći da je Marksov i Engelsov odnos prema naciji bio instrumentalan, odnosno da se na nju gledalo kao na potencijalno sredstvo u revolucionarnoj borbi. One narode koje su percipirali kao nosioce društvene revolucije, Marks i Engels su označavali kao pozitivnu i progresivnu društvenu silu. Sa druge strane, prema narodima koji su imali „reakcionarnu istorijsku ulogu” Marks i Engels su se odnosili sa prezirom i negirali njihovo pravo na postojanje.
Keywords: Marks; Engels; marksizam; nacionalno pitanje; nacija