Separatistička pobuna albanskih studenata na Kosovu i Metohiji 1981. kao početak razbijanja socijalističke Jugoslavije - Šuvaković, Uroš V.; Stevanović, Obrad M. (Sociološki pregled, 2019)
U radu se ukazuje na društveno–istorijske preduslove koji su se stekli pred izbijanje demonstracija albanskih studenata na Kosovu i Metohiji 1981, koje su prerasle u otvorenu separatističku pobunu. Ti preduslovi vuku korene iz stavova Kominterne u vezi sa nacionalnim pitanjem u Jugoslaviji, kao i iz odluka Drezdenskog kongresa KPJ. Dalji razvoj događaja u posleratnoj socijalističkoj Jugoslaviji, s vremena na vreme, aktuelizovao je ove odluke i stavove, a proces razvoja jugoslovenske zajednice išao je u pravcu njene razgradnje. Na osnovu sociološke analize sadržaja literature i izvornih dokumenata koji su sada postali dostupni naučnoj javnosti, izvodi se zaključak da je pobuna albanskih separatista na Kosovu i Metohiji 1981. bila samo uvod u proces razbijanja Jugoslavije. Iako je ugušena efikasnim angažovanjem snaga milicije i JNA, a u skladu sa naredbama saveznog rukovodstva, ona je značila početak procesa koji je bio nezaustavljiv. Nastavljena je permanentna destabilizacija Jugoslavije i Srbije aktivnostima nižeg intenziteta (propaganda, subverzija, kasnije pokušaji ubistava, ubistva, teroristički akti) na KiM, ali je vremenom došlo i do sadejstva albanskih separatista i separatista u drugim jugoslovenskim republikama koje su procenile da je pogodan trenutak za iznošenje sopstvenih separatističkih zahteva. Uloga studenata je u pobuni na Kosovu i Metohiji bila samo inicijalna i marionetska: separatisti su pravilno procenjivali da će biti teže upotrebiti silu protiv studenata, nego protiv otvorene pobune. Kada su organizatori uvideli da je broj studenata koji su spremni da direktno u tome učestvuju ipak nedovoljan, krenulo se u omasovljenje protesta đacima i radnicima, ali je onda i državna reakcija bila adekvatna.