Svetozar Marković – preteča istorijske sociologije i rodonačelnik socijalističke misli i pokreta u Srbiji i na Balkanu - Mitrović, Ljubiša R. (Sociološki pregled, 2026)
U radu se analizira ličnost i delo Svetozara Markovića, kao učitelja emancipatorske energije, preteče istorijske sociologije u nas i utemeljivača socijalističke misli i osnivača socijalističkog pokreta u Srbiji i na Balkanu. Najpre se čini osvrt na ulogu velikih „sunčanih ličnosti“, večnih zvezdanih fenjera, narodnih buditelja, u istoriji i kolektivnom pamćenju naroda. Potom se daje kraći biografski osvrt na ličnost i delo Svetozara Markovića (1846–1875). Centralni predmet našeg sociološkog razmatranja čini Markovićev doprinos istorijskoj sociologiji i značaju reaktuelizacije njegovih socijalističkih misli i poruka o radeničkom pitanju, „o hlebu i samoupravi“ u kontekstu postsocijalističkih društava na Balkanu, za obnovu savremene levice.