Vrednosne orijentacije adolescenata i petofaktorski model ličnosti - Radovanovic, Ivana D.; Radovanović, Dobrivoje (Sociološki pregled, 2025)
Predmet istraživanja ovog rada definiše se kao utvrđivanje da li i u kom stepenu osobine petofaktorskog modela ličnosti utiču na prihvatanje ili odbacivanje vrednosnih orijentacija – hedonizma, utilitarizma, aktivizma i altruizma. Uzorak adolescenata činila su 832 učenika srednjih škola u Beogradu, uzrasta između 15 i 19 godina. Podaci o ličnosti prikupljeni su testom NEO FFI, standardizovanim za upotrebu u Srbiji. Vrednosne orijentacije ispitivane su modifikovanom verzijom osnovnog modela Upitnika iz ranijih istraživanja. Podaci su prikupljeni tokom 2018. godine. Odnosi osobina ličnosti i vrednosnih orijentacija analizirani su kanoničkom korelacionom analizom. U subuzorku dečaka dobijena su četiri para značajnih kanoničkih faktora. Prvi par imao je kanoničku korelaciju .372, a ostala tri znatno niže. U tom, najvažnijem, prvom paru faktora niska saradljivost i niska savesnost, značajno su uticale na prihvatanje hedonizma i odbacivanje utilitarizma i altruizma. U subuzorku devojaka prvi par faktora ima korelaciju .426. U tom odnosu postoji značajan uticaj visokog neurotizma i visoke saradljivosti na snažno odbacivanje hedonizma i značajno prihvatanje utilitarističke vrednosne orijentacije.