ZNAČAJ OKSIDATIVNOG STRESA U PATOGENEZI OVARIJALNOG KARCINOMA - Simić, Petar; Plješa Ercegovac, Marija; Ćorić, Vesna; Pažin, Vladimir (Srpski medicinski časopis Lekarske komore, 2024)
Ovarijalni karcinom predstavlja najsmrtonosniji ginekološki malignitet. Nespecifične tegobe, uz otkrivanje bolesti u uznapredovalom stadijumu, predstavljaju osnovne faktore loše prognoze sa ukupnim petogodišnjim preživljavanjem od 45%. Za sada, terapiju prvog izbora u tretmanu ovarijalnog karcinoma predstavlja hirurško lečenje sa ciljem potpune eliminacije makroskopske bolesti, uz adjuvantnu primenu hemioterapije. Važnost rane dijagnoze se ogleda u brojnim sprovedenim prospektivnim istraživanjima, koja nisu identifikovala efikasan način rane detekcije ove bolesti. Oksidativni stres, kao disbalans u produkciji i eliminaciji reaktivnih jedinjenja kiseonika, dokazani je faktor karcinogeneze kod mnogih karcinoma. Reaktivne kiseonične vrste imaju svoj uticaj, kako na patološke, tako i na fiziološke procese. Kada je u pitanju oksidativni stres, literaturni podaci ukazuju na njegov značaj u  patogenezi ovarijalnog karcinoma kroz sledeća četiri aspekta ćelijskog funkcionisanja: (i) genetske alteracije, (ii) signalni putevi, (iii) uticaj na transkripcione faktore, kao i na (iv) tumorsko mikro-okruženje. Reaktivne kiseonične vrste mogu da dovedu do nastanka mutacija, što prouzrokuje inicijalnu genezu, rast i progresiju tumora tkiva. Takođe, dugoročno povećana koncentracija slobodnih radikala može imati citotoksični efekat, koji nastaje usled modulacije redoks-zavisnih puteva apoptoze. Pod uticajem slobodnih radikala, dolazi do oštećenja biomolekula i formiranja produkata ove interakcije, što za posledicu ima pojavu ovih jedinjenja u tkivu, plazmi, urinu kao i u mnogim drugim odeljcima u kojima se mogu identifikovati. S obzirom na izrazito nepoznatu etiologiju, kao i heterogenost ovarijalnog karcinoma, a uz do sada sprovedena istraživanja koja su najvećim delom bila fokusirana na operativno ili medikamentozno zbrinjavanje, cilj ovog preglednog rada je da se čitaocima približi značajna uloga oksidativnog stresa u procesu patogeneze ovarijalnog karcinoma.
Keywords: ovarijalni karcinom; oksidativni stres; patogeneza ovarijalnog karcinoma