ISPITIVANJE UTICAJA RAZLIČITIH DETERMINANTI NA SMRTNI ISHOD OD AKUTNOG KORONARNOG SINDROMA PACIJENATA LEČENIH U KORONARNOJ JEDINICI OPŠTE BOLNICE U VALJEVU I NJIHOVE RAZLIKE - Filipović, Aleksandra; Jankovic, Janko (Srpski medicinski časopis Lekarske komore, 2022)
Uvod: Kardiovaskularne bolesti su vodeći uzrok morbiditeta i mortaliteta u većini zemalja sveta i odgovorne su za smrt 17,9 miliona ljudi godišnje i 11,8% ukupnih DALY-ja. U Srbiji je akutni koronarni sindrom (AKS) glavni uzročnik smrtnog ishoda među ishemijskim bolestima srca, sa udelom od 49,9%. Cilj: Cilj rada je da se ispita povezanost različitih determinanti (demografskih, antropometrijskih, bioloških markera, faktora rizika, prisustva komorbiditeta i farmakoterapijskog pristupa) sa smrtnim ishodom od akutnog koronarnog sindroma pacijenata lečenih u Koronarnoj jedinici, kao i njihove razlike. Materijali i metode: Istraživanje je sprovedeno kao studija preseka i njime je obuhvaćeno 384 punoletnih lica sa AKS-om, koji su bili korisnici usluga Odeljenja kardiologije sa koronarnom jedinicom Opšte bolnice u Valjevu, 2020. godine. Kao instrument istraživanja korišćen je „Koronarni list“, koji su kreirali, prema nacionalnim potrebama, Institut za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“, Institut za epidemiologiju i Udruženje kardiologa Srbije, u formi upitnika koji popunjavaju lekari zaposleni u Koronarnoj jedinici, a koji se potom dostavlja Zavodu za javno zdravlje Valjevo. Svi ispitanici su dali informisani pristanak za anonimno učešće u istraživanju. Dobijeni podaci su analizirani metodama deskriptivne i analitičke statistike, kao i metodama univarijantne i multivarijantne linearne regresije. Rezultati: Ukupan uzorak činilo je 288 (75%) muškaraca i 96 (25%) žena. Prosečna starost pacijenata umrlih od AKS-a iznosila je 72,9 ± 9,8 godina, dok je starost pacijenata koji nisu umrli iznosila 65,0 ± 12,0 godina, i ova razlika se pokazala kao statistički značajna (p < 0,001). Pacijenti kojima su prilikom prijema u bolnicu izmerene niže vrednosti i sistolnog i dijastolnog krvnog pritiska su statistički značajno više umirali od onih koji su imali nešto više vrednosti (p < 0,001). Evidentna je manja smrtnost onih pacijenata sa AKS-om kojima je, tokom hospitalizacije, ordinirana sledeća farmakoterapija: acetilsalicilna kiselina (p < 0,001), beta blokatori (p = 0,003), ACE inhibitori (p < 0,001) i statini (p < 0,001), dok su smrtni ishod imali svi pacijenti koji su u propisanoj terapiji imali i inotrope, kao jedan od lekova (p < 0,001). Zaključak: Naše istraživanje ukazuje na postojanje povezanosti ispitivanih determinanti sa smrtnim ishodom pacijenata obolelih od akutnog koronarnog sindroma. Neophodno je poboljšanje kvaliteta podataka, relevantno i pravovremeno vođenje medicinske dokumentacije i evidencije, te kontinuirano unapređenje programa prevencije, sa ciljem smanjenja faktora rizika za nastanak AKS-a.