PRAVNI OKVIR VANREDNIH SITUACIJA U AUTONOMNOJ POKRAJINI VOJVODINI
Vanredne situacije predstavljaju element svake države i društva, pa tako i Republike Srbije i njene Autonomne pokrajine Vojvodine. Bilo da su izazvane prirodnim katastrofama ili ljudskim delovanjima, ovakve krize dovode do značajnog gubitka ljudskih života, ozbiljne štete na životnoj sredini i velikih materijalnih gubitaka. Definisanje adekvatnog pravnog okvira vanrednih situacija predstavlja ključni element upravljanja vanrednim situacijama i zaštiti stanovništva od različitih pretnji, uključujući prirodne katastrofe, tehnološke havarije, epidemije i različite društvene sukobe. Predmet istraživanja u ovom radu jesu vanredne situacije, preciznije, analiza pravnih propisa koji se odnose na vanerdne situacije na teritoriji Autonomne pokrajine Vojvodine, sa akcentom na Zakon o smanjenju rizika od katastrofa i upravljanju vanrednim situacijama. U analizi su korišćene pozitivno-pravne metod i logički metodi indukcije i dedukcije.
Sva prava zadržana (c) 2024 Poslovna ekonomija
Engleski Uticaj budžetskih deficita na GDP u zemljama EU od 2000. do 2022. godine.
Budžetski deficit je tema koja ima značajan uticaj na ekonomski razvoj i stabilnost. Nastaje kada rashodi vlade premašuju prihode, što obično dovodi do zaduživanja kako bi se pokrio razlika. Deficit može imati i pozitivne i negativne efekte, u zavisnosti od toga kako se koristi i od trenutne ekonomske situacije. Ovaj naučni rad istražuje uticaj budžetskih deficita na GDP u zemljama EU. Istraživanje je sprovedeno za period od 2000. do 2022. godine. Cilj studije je da proceni uticaj budžetskih deficita na GDP pregledom relevantne literature i korišćenjem statističkog modela, konkretno GLS modela u softverskom paketu STATA. Pored budžetskih deficita kao nezavisne varijable, korišćene su i varijable inflacije, zdravstva, nezaposlenosti i štednje. Na osnovu sprovedenog istraživanja, utvrđen je značajan pozitivan uticaj budžetskih deficita na GDP u zemljama EU. Ostali potencijalni faktori koji bi mogli imati uticaj nisu uključeni u model, što može dovesti do pristrasnosti usled izostavljenih varijabli. Iako je istraživanje koristilo napredne tehnike za panel podatke i rešavalo izazove poput nebalansiranih panela i prisustva heteroskedastičnosti i autokorelacije, preostali efekti i dalje mogu uticati na rezultate. Buduće studije mogle bi uključiti više makroekonomskih varijabli, kao što su kamatne stope, trgovinski bilans i struktura javnog duga.
ULOGA VEŠTAČKE INTELIGENCIJE U TURISTIČKOM MARKETINGU - KRATAK PREGLED STANJA U SRBIJI
Poslednjih godina, dinamičan razvoj informaciono-komunikacionih tehnologija imao je ogroman uticaj na marketing. Danas smo svedoci nove revolucionarne transformacije: veštačka inteligencija (VI) menja svet poslovanja, obrazovanja, zdravstva, turizma, marketinga, itd. VI je već sastavni deo naše sadašnjosti i može se primeniti u mnogim oblastima. Nove mogućnosti otvaraju se i u svetu turističkog marketinga. U ovoj studiji su predstavljene neke od najvažnijih mogućnosti za korišćenje VI u marketingu i turističkom marketingu, a takođe je prikazana i situacija u Srbiji, odnosno gde je upotreba VI u zemlji uopšte i u oblasti turističkog marketinga.
EXPLORING THE RELATIONSHIP BETWEEN CHARACTERISTICS OF EXTERNAL COMMUNICATION AND USER EXPERIENCE - CASE OF UPWORK FREELANCING PLATFORM
Cilj ovog istraživanja bio je da se ispita odnos između različitih kanala komunikacije, vremena odziva i korisničkog iskustva na onlajn platformi Upvork. Uzorak je obuhvatio 300 korisnika platforme koji su procenjivali zadovoljstvo, efikasnost i poverenje u pružaoce usluga na osnovu interakcija kroz različite kanale komunikacije (Upvork platforma, e-pošta, video pozivi i instant poruke). Rezultati korelacione analize su pokazali značajnu korelaciju između zadovoljstva i efikasnosti i zadovoljstva i poverenja, dok je odnos efikasnosti i poverenja takođe bio pozitivan i statistički značajan. ANOVA je pokazala da postoji značajna razlika u prosečnom nivou zadovoljstva korisnika između različitih kanala komunikacije. Regresioni model za predviđanje zadovoljstva na osnovu vremena odziva i izbora komunikacionih kanala pokazao je da kraće vreme odziva i korišćenje video poziva značajno doprinose većem zadovoljstvu. Rezultati pokazuju da izbor pravog kanala komunikacije i brzine odgovora mogu igrati ključnu ulogu u poboljšanju korisničkog iskustva na onlajn platformama.
ZAŠTITNI SLOJEVI KAPITALA I KREDITNA AKTIVNOST TOKOM KRIZE: SLUČAJ SRBIJE
Zaštitni slojevi kapitala osiguravaju da će banke u slučaju finansijske krize imati kapacitet da apsorbuju sve gubitke. Održavanje zaštitnih slojeva kapitala na visokom nivou omogućava bankama da nastave sa kreditiranjem u vreme krize, štiteći stabilnost finansijskog sistema. S druge strane, banke mogu da smanje kreditnu aktivnost kako bi održale kapitalnu adekvatnost ako se zaštitni slojevi kapitala uspostave na niskom nivou, što bi moglo pogoršati ekonomski pad. Da bi se garantovao ekonomski oporavak, neophodno je pronaći ravnotežu između uspostavljanja i održavanja finansijske stabilnosti i kreditne aktivnosti u kriznim periodima. Zaštitni slojevi kapitala koje su banke u Republici Srbiji morale da izdvoje od implementacije Bazela III biće analizirani u ovom radu uz sagledavanje trenda kreditne aktivnosti u vremenima krize, uključujući pandemiju korona virusa, energetsku krizu, visoku inflaciju i značajne geopolitičke tenzije. Kako se kreditna aktivnost oporavila, analiza je pokazala da je bankarski sektor Republike Srbije zadržao adekvatnu kapitalizaciju u periodima značajne krize.
IMPACT OF SCHEMES ON THE FORMATION OF FINANCIAL STATEMENTS IN THE PUBLIC SECTOR
Korisnici javnih sredstava obavezni su da po zakonu sačinjavaju finansijske izveštaje, koji obezbeđuju informacije o finansijskom položaju, rezultatima i promenama koje su potrebne rukovodstvu u donošenju njihovih ekonomskih odluka. Vlada Republike Srbije je nastavila sa Programom reforme upravljanja javnim finansijama za period 2021-2025.godine, koji između ostalog obuhvata i poseban cilj - Unapređenje računovodstva u javnom sektoru primenom Međunarodnih računovodstvenih standarda za javni sektor (IPSAS). Ovim standardima će se postići veća transparetnost izveštavanja, jer ćemo korišćenjem obračunske računovodstvene osnove dobiti informacije o imovini, obavezama, neto imovini, prihodima i rashodima celokupnog javnog sektora. Strateški cilj računovodstva u javnom sektoru Republike Srbije je potpuna implemetacija IPSAS do 2034. godine. Da bi smo kao država ispunili ovaj cilj potrebno je aplikacije računovodstvenog softvera budžetskih korisnika unificirati u pogledu formiranja strukture dnevnika, glavne knjige, pomoćnih knjiga kako bi se lakše pratilo poslovanje, sačinjavala konsolidacija i na taj način bi došlo do smanjenja mogućnosti nastanka grešaka kao i do automatizacije knjiženja u Glavnoj knjizi trezora i sačinjavanja finansijskih izveštaja. Pouzdanije i objektivnije finansijsko izveštavanje ćemo postići ukoliko unapredimo informacione tehnologije, na način da ugradimo kriminalne šeme kojima ćemo dobro i dovoljno pronicljivo otkriti greške: namerne ili nenamerne i doprineti ekonomičnijem, efikasnijem i efektivnijem upravljanju javnim sredstvima. U ovome će nam pomoći mlada naučna disciplina koja obiluje mnogim specifičnostima - forenzička revizija. Vladu i njene institucije interesuju informacije o efikasnosti korišćenja alociranih resursa radi definisanja fiskalne politike, vođenja statističke evidencije o nacionalnom dohotku i drugim podacima neophodnim za vođenje politike razvoja nacionalne privrede.
TINKER, TAILOR, SOLDIER - AWRY? ASSIGNMENT PROBLEM IN DISINFLATION ENDEAVOURS
Rezime: Prevazilaženje makroekonomskih prepreka kao zanat pretpostavlja da su grane vlasti gotovo kontinuirano zadužene raznolikim zadacima, tj. određenim zaduženjima vezanim za ograničen skup resursa i talenata u posedu organizacionih podjedinica sa pravima odlučivanja u korektivnom kreiranju politike. Iako su nas antiinflacioni programi u otvorenim privredamaodavno podsetili da jedan zadatak ne mora biti dodeljen isključivo jednom jedinom resursu, preovlađujuće uverenje u tradicionalnoj makroekonomskoj misli do danas glasi da je monetarna politika i dalje glavna odgovorna i za izazivanje i zaustavljanje štetne inflacione spirale. Ovaj rad, međutim, prati novi talas literature koji dvostruko dovodi u pitanje pomenuto uverenje. Čini se da su uobičajeni osumnjičeni za nedavni porast inflacije širom sveta proglašeni nevinim, pa stoga stojimo uz još uvek retke ekonomiste koji smatraju da inflacija u modernom nerikardijanskom okruženju, kada je konačno izmakla kontroli, predstavlja tek legitimnu i neizbežnu posledicu neodgovorne fiskalne politike i neodrživo visokih javnih (i privatnih) dugova. Štaviše, zbog poznatog, iako u rikverc posmatranog Fišerovog efekta, posredno monetarno ograničenje kroz povećanje kamatnih stopa pokazuje se kao nesigurna, prilično kontroverzna reakcija centralnih banaka kada je u pitanju razumno brza i pouzdana preferencija u pogledu ishoda ovakvih dezinflacionih poduhvata. [
MACROECONOMIC DEVELOPMENTS AND THE INFLUENCE OF INFLATION ON THE PERFORMANCE OF SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES AND ENTREPRENEURSHIP IN SERBIA
REZIME. Preduzetnici i mala preduzeća (MSP) danas predstavljaju pokretačku snagu nacionalne ekonomije, ključnu komponentu ciklusa inovacija i transformacije znanja u nove proizvode i procese. Značaj ovog sektora je dobro prepoznat zbog njegovog značajnog doprinosa zadovoljavanju različitih socio-ekonomskih ciljeva, kao što su otvaranje radnih mesta i mogućnosti zapošljavanja, smanjenje siromaštva, inkluzivni rast privrede, socijalna kohezija i podsticanje preduzetništva (inovacije, ideje, veštine). MSP takođe povećavaju konkurenciju među sobom, podgrevaju tržišni scenario i predstavljaju vitalne podizvođače velikim preduzećima (tzv.„savez slona i pčele“). Istovremeno, kroz noviju istoriju ovaj sektor je pokazao izuzetnu čvrstinu i otpornost na krize, rizike, neizvesnost i nesigurnost. Danas se globalna ekonomija suočava sa izuzetnim trenutkom neizvesnosti. Geopolitički rizici će biti ključna pretnja u projekcijama ekonomskih kretanja za 2024. Rastuće geopolitičke tenzije i globalni finansijski rizici, visoka inflacija, pooštravanje monetarne i fiskalne politike, nedostatak radne snage, visoke trgovinske barijere i usporavanje integracije u globalne lance vrednosti doprinose izazovnijem poslovnom okruženju za MSPP sektor. Visoka i uporna inflacija postala je jasna i prisutna opasnost za mnoge zemlje širom sveta. Cilj ovog rada je da analizira kako dinamika makroekonomskog okruženja u Srbiji, a posebno inflacija, utiču na poslovne performanse ovog sektora u kratkom i srednjem roku.
An impact of inflation on the neo-Keynesian Phillips curve - the case of The Republic of Serbia
Filipsova kriva je postala sistematski instrument koji razrađuje makroekonomsku analizu koja pokazuje odnose između nezaposlenosti i inflacije. ilustrujući kompromis između postizanja punog angažovanja kapaciteta i održavanja stabilnosti cena. Nova kejnzijanska Filipsova kriva pretpostavlja da su inflaciona očekivanja racionalna, a ne prilagodljiva, što je zadržano od Lukasove teorije. Kao rezultat toga, postojala je nova kejnzijanska Filipsova kriva koja se razlikovala od Filipsove krive koju su razvili Fridman i Felps. Dostigavši vrhunac od 16,2% u martu, inflacija je postepeno opala na 10,2% u septembru, a posebno je pomogla smanjenjem pritiska cena hrane. Predviđena inflacija će se dodatno usporavati do kraja 2023. i tokom 2024. godine, na osnovu efekata i strožih uslova finansiranja. Iako je evidentan blagi porast u 2023. godini, očekuje se da će prosečna godišnja inflacija biti jednocifrena u 2024. godini, a da će se 2025. vratiti unutar ciljanog opsega centralne banke. U ovom radu biće predstavljena Nova kejnzijanska Filipsova kriva u Republici Srbiji, kao i makroekonomska predviđanja u zemlji.
MACROECONOMIC EFFECTS OF CONSUMER ETHNOCENTRISM IN BOSNIA AND HERZEGOVINA
APSTRAKT Predmet istraživanja u radu je društveni fenomen potrošačkog etnocentrizma kojeg karakteriše emocionalno stanje privrženosti svemu što pripada onoj zemlji u kojoj potrošač živi. Cilj je rada bio analizirati makroekonomske efekte potrošačkog etnocentrizma u Bosni i Hercegovini. Analizirani su gubici za nacionalnu ekonomiju u pogledu zaposlenosti, proizvodnje, poreza i doprinosa, te drugi društveni efekti uz pretpostavku supstitucije uvoza domaćom proizvodnjom proizvoda prerađivačke industrije u Bosni i Hercegovini, eventualanog dodatnog broja zapošljavanja u proizvodnim preduzećima, te efekata plaćenih poreza i doprinosa za dodatno zapošljavanje za fondove penzionog i invalidskog osiguranja, zdravstvenog osiguranja i osiguranja od nezaposlenosti u Bosni i Hercegovini u periodu od 2009. – 2013. godine. Utvrđeni su iznosi gubitaka po entitetima Federacija Bosna i Hercegovina, Republika Srpska i Brčko Distrikt Bosne i Hercegovine. Rezultati istraživanja mogu poslužiti kao poluga za ulaganja u domaću proizvodnju, povećanje zaposlenosti, te stvaranje robnih rezervi koje bi se ogledale u domaćim proizvodima.
MANAGERIAL STRESS IN THE PROCESS OF DIGITAL TRANSFORMATION OF ORGANIZATION
Digitalna transformacija je esencijalan proces u modernom poslovanju koji omogućava organizacijama da temeljito redefinišu svoje operacije, komunikaciju i poslovne modele kroz integraciju digitalnih tehnologija. Ovaj proces predstavlja više od puke tehničke nadogradnje; to je duboka promena koja zahteva uključivanje tehnologije u osnovu svakodnevnih aktivnosti kako bi se poboljšali efikasnost, inovativnost i konkurentnost na tržištu. U kontekstu globalizacije, brza adaptacija na digitalne trendove postaje ključna za očuvanje tržišne pozicije, a uspešna implementacija digitalnih transformacija može rezultirati značajnim uštedama, optimizacijom resursa i poboljšanjem produktivnosti. Digitalizacija takođe omogućava bolje razumevanje potreba klijenata kroz analizu velikih količina podataka, doprinoseći kreiranju personalizovanih proizvoda i usluga. Međutim, digitalna transformacija nosi i izazove, uključujući upravljanje organizacionim promenama, menadžerski stres zbog brzog donošenja odluka, kontinuiranog učenja i potrebe za prilagođavanjem novim tehnologijama. Kao opšti fenomen i eminentan faktor poslovnih aktivnosti, menadžerski stres se ispoljava na različite načine u širokom spektru delovanja u procesu digitalinih transformacija organizacija. Menadžment ljudskih resursa je bitan sa aspekta upravljanja stresom u procesu digitalinih transformacija organizacija, odnosno usmeravanja istog u optimalne okvire u kojima on ispoljava pozitivnu dimenziju, a u pravcu podizanja uspešnosti obavljanja kako pojedinačnih poslovnih aktivnosti, kao i ukupnih rezultata u procesu digitalinih transformacija organizacija.
CONTEMPORARY BUSINESS: WHEN COMMUNICATION AND CULTURE MEET
Kako su kulture u kontaktu neizbežne, nastojali smo da ukažemo da je spremnost na održavanje interkulturalne komunikacije od suštinskog značaja za opstanak u svetu tako globalizovanom kao što je današnji. Zbog neminovnih promena koje su se desile na polju savremenog poslovanja, primena informaciono-komunicaionih tehnoligija doprinose boljitke u polju konkurentske prednosti, kvaliteta usluga i proizvoda, i sveobuhvatnog efikasnijeg i efetivnijeg poslovanja. S tim u vezi, neophodno je potpuno resetovanje stavova i mentaliteta iz prošlosti, promena načina na koji kompanije komuniciraju unutar i izvan svojih zidova, sa zaposlenima, klijentima, dobavljačima i zainteresovanim stranama uopšte. Kako je za plodonosan ishod gotovo neizostavna spremnost i motivisanost da se razume i upozna kultura sa kojom se sarađuje - da bi promovisali istinski duh saradnje, kompanije prvo moraju prepoznati stratešku ulogu koju komunikacija igra u njihovom menadžmentu, sprovodeći dobro definisan globalni komunikacioni plan koji uključuju strategije eksterne i interne komunikacije. Ovaj pristup je neophodan jer, da bi postojala prava saradnja između saradnika koji čine i daju život organizaciji, prva i osnovna stvar je da postoji odnos između svih njih i da se stvaraju efektivan i efikasan kanal komunikacije. Iz tog razloga, organizacije moraju preuzeti aktivnu ulogu kada je u pitanju saradnja i upravljanje znanjem.
CAUSES AND EFFECTS OF TECHNOSTRESS IN THE WORKPLACE: A SYSTEMATIC LITERATURE REVIEW
APSTRAKT Savremene životne okolnosti dovele su do toga da ljudi sve više vremena provode povezani za svojim računarima. S obzirom da digitalne tehnologije postaju sveprisutne u društvu, psihički i fizički efekti njene upotrebe postaju evidentni kod njenih korisnika. Cilj rada jeste objasniti kreatore i efekte tehnostresa na radnom mestu. Rad predstavlja pregled dosadašnjih rezultata istraživanja iz oblasti digitalizacije radnog mesta. Najznačajniji faktori tehnostresa koji su identifikovani su: kreatori tehnostresa, upotreba tehnologije, multitasking, nesigurnost od novih tehnologija i izloženost ekranima. Tehnostres ostavlja značajne efekte na radnu produktivnost, zdravlje zaposlenika, predanost organizaciji i poslovno odlučivanje. Izvori literature uključuju naučne radove objavljene u raznim naučnim bazama. Rezultati mogu poslužiti kao temelj za razumevanje izazova sa kojim se menadžeri susreću u savremenim uslovima poslovanja.
Sustainable ecomomy through concepts of viral marketing in sustainable building
Smatra se da su osnovne funkcije u kompaniji marketing i inovacije čije su osnovne aktivnosti usmerene na stvaranje profita. Sve ostalo se posmatra kao trošak. U tom smislu marketing se smatra sektorom čije su aktivnosti obavezne i neophodne u svakoj kompaniji. Savremeno doba je donelo tehnološke revolucije, u kojima se promene dešavaju svakodnevno. Iz tog razloga kompanije imaju težak zadatak da pronađu način koji će biti jedinstven i kreativan kako bi privukli, a potom i zadržali kupce. Viralni marketing kao tehnika marketinške revolucije u tu svrhu koristi socijalne medije umesto „usmene reči” kako bi se masovno predstavio proizvod potrošačima. Cilj viralnog marketinga je da probudi emociju kod potrošača, da oni njihovu emociju proslede drugima i da se poruka koju su osetili prenosi poput virusa. Iako se često smatra da funkcija marketinga ne mora biti zastupljena u određenim delatnostima i aktivnostima, zelena agenda održivog razvoja i gradnje rado upotrebljava viralni marketing i društvene mreže i na taj način, pored klasičnog posmatranja održivosti kao inovativnog i kreativnog poslovanja i gradnje, koristi tehnoligije, Internet i društvene mreže koje pružaju čitav niz novih mogućnosti za inovativan i kreativan pristup globalnom tržištu.
Ovaj rad istražuje političku ekonomiju populizma, s posebnim fokusom na zemlje Centralne i Istočne Evrope (CEE). Nakon globalne finansijske krize 2008. godine, Mađarska i Poljska razvile su specifične populističke ekonomske programe koji su počeli da utiču i na druge zemlje CEE, uključujući Srbiju. Ovaj rad istražuje uzroke populizma, transformaciju ekonomskih modela nakon krize, kao i specifične ekonomske politike koje karakterišu populističke vlade u regionu. Kroz detaljne studije slučaja Mađarske, Poljske i Srbije, istraživanje ističe kako su ove politike zasnovane na ekonomskom nacionalizmu, aktivaciji radne snage, natalizmu i suverenitetu. Nadalje, rad ispituje uticaj ovih politika na privlačenje novih izvora stranih investicija, posebno iz autoritarnih država na Istoku.
QUALITY 4.0 AND HR PRACTICES AT LIGHTHOUSES OF DIGITAL TRANSFORMATION
Quality 4.0 is a fascinating subject that interests both theoreticians and practitioners alike. As technology continues to advance, this topic is only going to become more distinguishing. This paper elucidates the concept of Quality 4.0, its advantages, and the crucial factors required for its implementation in companies. Importantly, it highlights the significance of having a competent workforce. The paper analyzes the human resource management practices that affect Quality 4.0 and identifies the most effective ones by studying companies that have succeeded in the process of digital transformation. By comparing the use cases of 9 "Lighthouses Network" companies of digital transformation in quality management and the HR practices they apply, the paper identifies the ways of working, and human resource management practices that lead to the effectiveness of Quality 4.0.
Sva prava zadržana (c) 2023 Poslovna ekonomija
Region Zapadnog Balkana usmerio je svoj ekonomski rast i razvoj kroz integraciju nacionalnih ekonomija u međunarodne trgovinske tokove. S obzirom na to da su se sve zemlje u regionu suočile sa posledicama pandemije Covid-19, ukupna uticala je i na spoljnotrgovinske odnose. Iako je Evropska unija najveći trgovinski partner zemalja regiona poslednjih decenija, prisustvo NR Kine i njen uticaj na trgovinsku razmjenu regiona sve je uočljiviji. Cilj ovog rada je da se analizira stanje spoljnotrgovinske razmene u slučaju Srbije i Severne Makedonije. kao zemlje regiona Zapadnog Balkana i da ukaže na pravce budućih trgovinskih odnosa u slučaju ove dve zemlje. Istraživanje je zasnovano na deskriptivnoj analizi podataka u periodu 2010-2020. dok su korišćeni podaci dostupni u međunarodnim i domaćim statističkim bazama podataka. Rezultati istraživanja su pokazali da je na trenutno stanje spoljne trgovine u velikoj meri uticala pandemijska kriza, ali da su perspektive uglavnom usmerene na povećanje trgovine sa EU i Kinom. Iako je u 2020. godini došlo do pada privredne aktivnosti i usporavanja globalne trgovine, vrednost spoljnotrgovinske razmene u ovim zemljama je porasla, ali uz rast spoljnotrgovinskog deficita.
PROCENA TRGOVINSKE EFIKASNOSTI U SRBIJI NA BAZI DEA SUPER -RADIJALNE METODE
The issue of measuring and analyzing the dynamics of financial performance and trade efficiency is continuously current, significant and complex. Based on that, this paper measures and analyzes the financial performance and efficiency of trade in Serbia using the DEA ( Data Envelopment Analysis) Super-Radial model. According to the results of the Super-CCR-I model in the period 2002 -2021. trade in Serbia was not efficient in any year. And according to the results of the Super-CCR-O model, Serbia's trade in the period 2002 - 2021 was not efficient in any year. So, it was necessary to manage the analyzed input-output elements more efficiently. According to the obtained results of the Super-BCC-I model in the period 2002 - 2021, trade in Serbia was efficient in 2020 and 2021. Among other things, in other years it was ineffective due to poor management of the observed input - output elements. According to the results of the Super-BCC-O model, Serbia's trade in the period 2002 - 2021 was efficient in 2002 and 2015. In other years, among other things, due to inadequate management of the observed input - output elements, it was ineffective. In order to improve the financial performance and efficiency of trade in Serbia in the future, it is necessary, among other things, to manage input - output elements (human resources, assets, capital, sales and net profit) as efficiently as possible. Digitization of the entire business plays a significant role in this. Likewise, it is necessary to greatly mitigate the negative effects of the energy crisis.
DOHODOVNA KONVERGENCIJA U NEOKLASIČNOM MODELU RASTA: PRIMER ZEMALJA ZAPADNOG BALKANA I EVROPSKE UNIJE
Dohodovna konvergencija predstavlja sustizanje zemalja različitog nivoa razvijenosti, odnosno brži rast dohotka nerazvijene u odnosu na razvijnu zemlju u određenom vremenskom preiodu. Toremu o konvegenciji dohodaka prvi je predstavio Robert Solow u svom neoklasičnom modelu rasta, bazirajući je na pretpostavci o opadajućim prinosima na kapital. Predmet ovog rada je teorijski prikaz dohodovne konvergencije u neoklasičnom modelu rasta Robert Solow-a, kao i empirijska analiza hipiteze o dohodovnoj konvergenciji. U radu će, grafičkim putem i teorijskom analizom, biti prikazane apsolutna i relativna konvergencija dohodaka. Osim toga, u radu će biti prikazana dosadašnja istraživanja o dohodovnoj konvergenciji, uz empirisjku proveru ispravnosti hipoteze o dohodovnoj konvergenciji na primeru zemalja Zapadnog Balkana i Evropske unije. Rezultati regresione analize su pokazali postojanje dohodovne konvergencije na primeru posmatranih zemalja u periodu 1995-2020. godine
USPEŠNE KOMUNIKACIJE KAO ELEMENT EFIKASNOG UPRAVLJANJA VANREDNIM SITUACIJAMA
Iako su sastavni deo ljudske istorije, prirodne katastrofe su postale sve učestalije i razornije. Razorni efekti prirodnih katastrofa, ali i tehničko-tehnoloških nesreća i drugih društvenih sukoba, dovode do nastanka vanrednih situacija. Vanredna situacija se definiše kao stanje kada su rizici i pretnje ili posledice od katastrofa i drugih događaja takvog obima i intenziteta da njihov nastanak ili posledice nije moguće sprečiti ili otkloniti redovnim delovanjem nadležnih službi i organa. Za uspešno upravljanje vanrednom situacijom značajna je komunikacija. Neophodno je koristiti sve dostupne kanale komunikacije kako bi ključne poruke što brže i efikasnije došle do javnosti. Upotreba novih tehnologija i medija postaje neizostavno sredstvo komunikacije u vanrednim situacijama. Uloga državnih organa, institucija i medija jeste da pruže blagovremene informaicije o neophodnim merama koje je potrebno preduzeti, kao i prenos ključnih poruka javnosti. Da bi proces komunikacije bio uspešan, mora sadržati elemente poput poverenja, iskrenosti, transparentnosti, pouzdanosti i odgovornosti.
SAŽETAK: Savremeno poslovanje odlikuje turbulentnost i nepredvidivost promena. Na položaj preduzeća utiču interni i eksterni faktori. Menadžment ima značajne mogućnosti delovanja na interne faktore dok na eksterne ne može uticati. Pretpostavka kvalitetnog upravljanja jeste blagovremena spoznaja snaga i slabosti preduzeća. Kako bi jedno korporativno preduzeće bilo uspešno potrebno je blagovremeno analizirati sve elemente koji garantuju opštu materijalnu solidnost, dobru reputaciju i perspektivu, kao i dobru konkurentsku poziciju na tržištu, dobre razvojne i proizvodne programe koji predstavljaju garanciju za dug životni ciklus preduzeća i njegovu ispravnu strategiju i orijentaciju. Bonitet se odnosi na analizu poslovanja koja ima za cilj da utvrdi i oceni kvalitet poslovanja. Pokazuje koliko je određeno preduzeće uspešno, pa otuda služi za sagledavanje postojećeg finansijskog stanja kao i za ocenu budućeg poslovanja i razvoja. Cilj istraživanja je da se ukaže na značaj ocene boniteta i da se objasni na koji način se prikupljaju informacije pomoću kojih se mogu izbeći rizici u poslovanju.
Sva prava zadržana (c) 2022 Poslovna ekonomija
ZA ČIM ZVONA ZVONE?! PRILOG RAZUMEVANJU ZAVISNOSTI PANDEMIJE I GLOBALNE TRGOVINSKE RAZMENE
Izbijanje pandemije COVID-19 značajno je smanjilo i strukturno promenilo i veličinu i tokove međunarodne trgovine tokom 2020. i 2021. Iako je efekat zaraze na globalnu trgovinu očigledno negativan iz više razloga koji su elaborirani u radu, smatramo da je to u stvari evoluciona, očekivana i neizbežna posledica samog procesa globalizacije. Među ključnim trendovima koji utiču na sadašnjost i budućnost međunarodne trgovine, otprilike polovina njih je potpuno nezavisna, a druga polovina u najboljem slučaju poluzavisna od same pandemije. Drugim rečima, čini se da zvona zvone za pogrešnog osumnjičenog, utoliko što su ova dva fenomena sva je prilika kointegrisana, da i ne spominjemo ideološku i operativnu konfuziju u pozadini nedavno rasprostranjenih nastojanja da se trgovinskom politikom istovremeno postigne nekoliko netrgovinskih ciljeva sumnjive kompatibilnosti. Bez obzira na sive oblake ispred i iznad nas, neke mediteranske ekonomije - ako se pokažu sposobne i dovoljno fleksibilne – mogle bi na posletku postati nesuđeni laureati utešnih ekonomskih nagrada.
DYNAMICS, SCOPE AND STRUCTURE OF EXTERNAL TRADE OF THE REPUBLIC OF SERBIA
Pandemija COVID-19 promenila je globalne ekonomske perspektive i dovela do prekretnice u privrednim kretanjima kako u svetu, tako iu Republici Srbiji. Osnovni cilj rada je da se detaljnom analizom ključnih pokazatelja spoljnorgovinske robne razmene sagleda pozicija i rezultati Republike Srbije u oblasti međunarodne trgovine, kako jednog od najznačajnijih indikatora privredne aktivnosti zemlje. Metodologija obrađena u radu obuhvata kvalitativne istraživačke tehnike, kao što su analiza, komparativna analiza i sinteza. Prvi deo rada se bavi trendom kretanja obima spoljnotgovinske razmene u protekle tri decenije, sa posebnim osvrtom na efekat krize izazvane pandemijom COVID-19. Druga tematska celina analizira strukturu spoljne trgovine Srbije, prema ekonomskoj nameni robe i klasifikaciji delatnosti. U fokusu trećeg dela je analiza teritorijalne raspodele spoljnotrovinske razmene Srbije po glavnim ekonomskim i georgrafskim zonama odnosno zemljama namene i porekla. Na kraju su data zaključna razmatranja. Svakako da ima dosta prostora za unapređenje spoljnotrgovinske razmene Srbije, koja pre svega treba da se fokusira na povećanje izvoza, u kvantitativnom smislu, ali da se istovremeno ne zamanje podizanje vrednosti kvaliteta i proizvoda naših proizvoda.
Finansijska analiza efekata implementacije CRM na primeru Češke kompanije MEGA A.S.
This case study is focused on the analysis of the financial outcomes of the implementation of a CRM system in a Czech company MEGA, a. s. The paper briefly informs about the history of MEGA, a. s. and their process of implementation of the CRM system. Based on this knowledge further analysis of financial indicators have been made. Calculations have been made based on company financial data. The conclusion is based on all quantitative and qualitative data that has been used for the research in this case study. The case study concluded that even though it is very much hard to quantify the outcomes of the implementation of the CRM system, an improvement in various indicators has been observed. That includes for example the productivity per employee or several rentability indicators.
THE IMPACT OF STOCK EXCHANGE TURNOVER ON GDP IN REPUBLIC OF SERBIA
Rast berzanskog prometa povećava performanse kapitala unutar zemlje. U radu se razmatraju kretanja berzanskog prometa nakon svetske finansijske krize uz razmatranje nove globalne krize COVID-19 u Republici Srbiji. Pored toga, u ovom radu se procenjuje korelacija između berzanskog prometa i pokazatelja BDP-a. S obzirom da je kriza COVID-19 skorašnja i da još uvek traje, dostupni zvanični podaci za poslednje dve godine još nisu potpuni. Cilj ovog istraživanja je, stoga, evaluacija uticaja berzanskog prometa na privredni rast u Republici Srbiji za period 2006-2020, sa odgovarajućim predviđanjima. Metodološki pristup se sastoji u primeni modela linearne regresije, uz prethodne testove statističke adekvatnosti. Rezultati ovog istraživanja ukazuju da rast berzanskog prometa ima pozitivan i statistički značajan uticaj na BDP u ovoj zemlji. Međutim, analiza predviđanja ukazuje da berzanski promet može imati negativan uticaj na BDP u narednim godinama, zbog čega postoji nekoliko predloga za donosioce odluka i buduća istraživanja. Ključne reči: berza, BELEX, privredni rast, korelacija, regresija, Srbija
DRUŠTVENO-EKONOMSKA ANALIZA KVALITETA ŽIVOTA ROMSKOG STANOVNIŠTVA U AUTONOMNOJ POKRAJINI VOJVODINI
The subject of this paper is a social economic analysis of the quality of life of the Romani population in the region of the Autonomous Province of Vojvodina. Life on the ‘edge of poverty’, often endangering basic human needs and postulates worthy of a man of the 21st century, represents an imperative to a wide social community to include all its resources, so that the Roma have a dignified life and an equal status with other members of society. Seen from a sociological aspect, the concept of quality of life provides information on satisfaction with one's life and the degree of adequate functioning in the environment. In a theoretical sense, the position of each individual in society is influenced by some factors, which also apply to the Romani population. In order to establish someone's position in society, it is necessary to define criteria, which can be also called influencing factors. During the research, the principles of PEST analysis were used, with predefined political, economic, sociological-cultural, and technological criteria, i.e. factors, based on which the current position of the Roma was tested, and, the hypothetical ones, were projected on the quality of their life in the future. The general goal of this research is to improve the position of the Romani community in AP Vojvodina, observed from the point of view of the economic and social status that affects the quality of life (subjective and objective factors and others). The specific goal of the research presented in the paper is the valuation of subjective and objective factors and their direct influence on the quality of the lives of Roma. The research sample population is represented by members of the Romani community who live in the territory of AP Vojvodina.
UTICAJ SMO U UKRAJINI NA GDP I INFLACIJU U EU SA OSVRTOM NA SRBIJU
Ozbiljnost uvedenih sankcija, pre svega od strane Evropske unije, jasan je pokazatelj potencijalno teških scenarija za ishode na ekonomskom i finansijskom tržištu. U najgorem mogućem scenariju, gde bi Rusija potpuno zaustavila isporuke gasa Evropi, cene ovog energenta bi imale veliki skok, s obzirom na to da su alternativni dobavljači ograničeni. To bi svakako dovelo do velikih ograničenja kada je u pitanju ekonomski rast EU, a posebno kada je u reč o komparativnoj industrijskoj prednosti evropskih proizvođača, koju zbog ovakvog razvoja situacije ubrzano gubi. Ni Srbija nije izuzeta od negativnih efekata onoga što se dešava na svetskoj sceni, a posledice sankcija se kod nas veoma dobro osećaju i utiču na povećanje cena životnih namirnica i nominalni rast zarada. Inflatorni pritisak očigledno jača i ima posledice na ionako nizak kvalitet života u Srbiji.
MARKETINŠKO POZICIONIRANJE I BRENDIRANJE SRPSKIH VINA
Svrha rada je postavljanje jasne vizije i cilja u procesu brendiranja srpskih vina na probirljivom međunarodnom tržištu. Vina proizvedena sa što manje enoloških intervencija i manipulacija, uz značajnu dozu vere i ubeđenja u kvalitet, su svakako dobra osnova za uspeh. Primenjen je metod komparacije sa vinogradarskom i vinarskom situacijom u Hrvatskoj. Najveće šanse za pozicioniranje na globalnom tržištu imaju vina od lokalnih i autohtonih sorti. Domaće vinske sorte tamjanika i prokupac mogu biti značajan brend u vinsko-gastronomskoj ponudi Srbije i idealna prilika za kreativni nastup koji se mora propratiti elegantnom vinskom etiketom i luksuznom kutijom. Veoma dobar kvalitet naših autohtonih sorti grožđa često biva prikriven prekomernim barikiranjem i pokušajima stvaranja spektakularnog vina, čime se gubi na autentičnosti. Dosadašnji nedostaci pri brendiranju na zahtevnim i prilično zasićenim tržištima se mogu prevazići zajedničkom i planiranom akcijom, gde bi bilo poželjno grupisati sve zemlje u region Balkana, što je globalnim potrošačima već poznatiji pojam.
ANALYSIS OF ECONOMIC PERFORMANCE OF TRADE COMPANIES IN SERBIA
The issue of analysis of economic performance in commercial enterprises in this paper is investigated from the angle of the impact of labor process factors (fixed, working capital and human capital) on profitability and efficiency, on the example of trade enterprises in Serbia. performance. The economic performance of trade companies in Serbia is significantly affected by fixed and working capital. The impact of human capital is moderate. In the future, in order to improve the economic performance of trade companies in Serbia, it is necessary to more efficiently manage human capital through training, salary, improvement of managerial position, compensation.
Tekuće egzogene krize i kontramere ekonomske politike: Neobičan slučaj srpskog turizma
In this paper we argue that in spite of the grave economic, political and health consequences of the ongoing exogenous crises (COVID-19 cum economic downturn stemming from Russian-Ukranian conflict), before too long Serbian tourism exhibited something similar to the V-shaped recovery (and then some) by means of a) government subsidies, b) substituting domestic for (temporarily) absent foreign tourists and by c) soaring prices of tourist services at stable exchange rate which more than compensate the industry for the reflation comeback.