Faktori zdravstvene zaštite koji utiču na upravljanje medicinskim otpadom u bolničkim ustanovama u Srbiji - Jovanović, Verica (PONS - medicinski časopis, 2017)
Uvod: Inovirano upravljanje medicinskim otpadom uvedeno je u zdravstvenim ustanovama Republike Srbije 2009.godine, uz podršku fondova Evropske Unije. Od tada, količine tretiranog medicinskog otpada, pre odlaganja na deponije, su značajno uvećane i sve veći broj zdravstvenih ustanova je usvojio i uveo u svoj svakodnevni rad sistem organizovanog upravljanja medicinskim otpadom. Uporedo, veliki broj zdravstvenih radnika obučen je za veštine upravljanja medicinskim otpadom. Ovo istraživanje prikazuje napredak u ovoj oblasti. Ciljevi: Cilj istraživanja je analiza uticaja različitih faktora zdravstvene zaštite na upravljanje medicinskim otpadom u Srbiji. Specifični ciljevi studije su bili: 1. Procena korelacije između navedenih faktora i upravljanja medicinskim otpadom, posebno povezanost faktora zdravstvene zaštite sa upravljanjem opasnim medicinskim otpadom u populaciji ustanova obuhvaćenih istraživanjem. 2. Izdvajanje preporuka u vezi faktora koji utiču na upravljanje medicinskim otpadom u populaciji bolnica u kojoj je sprovedeno istraživanje. Metode: Istraživanje je sprovedeno kao studija preseka na reprezentativnom uzorku bolničkih ustanova sekundarne i tercijerne zdravstvene zaštite u mreži državnih zdravstvenih ustanova u Srbiji (60 bolnica), u novembru 2014. godine. Kao instrument istrađivanja je korišćen posebno dizajniran upitnik, sačinjen na osnovu modela upitnika Ujedinjenih nacija i Svetske zdravstvene organizacije za brze procene upravljanja medicinskim otpadom u bolničkim ustanovama, koje su popunjavali menadžeri za upravljanje otpadom u odabranim bolnicama. Dodatno, bili su korišćeni i podaci Instituta za javno zdravlje Srbije u vezi obezbeđenosti kadrom i generisanim količinama medicinskog otpada. Statistička analiza je urađena u SPSS programu, verzija 20,00 (Hi-kvadrat test, Mann–Whitney U-test; vrednost p uključuju tačne vrednosti, manje od 0,05 kao statističi značajne). Rezultati: Korišćenjem Mann Whitney U-testa utvrđena je statistički značajna razlika između ustanova na sekundarnom (MD=23.393, N=43) i tercijernom nivou zdravstvene zaštite (MD=40000, N=17) (U=198, p=0.006) u vezi generisanih količina medicinskog otpada. Ustanove tercijernog nivoa zdravstvene zaštite generišu statistički značajno veće količine opasnog medicinskog otpada u svim evidentiranim tokovima otpada (U=198, p=0,006). Statistički značajna razlika je utvrđena u odnosu na nivo zdravstvene zaštite u odnosu na generisanje medicinskog otpada (U=198, p=0.006), patoanatomskog otpada (U=132, p=0.000), i farmaceutskog otpada (U=221, p=0.018) u bolničkim ustanovama. Ustanove tercijerne zdravstvene zaštite proizvode statistički značajno veće količine opsanog medicinskog otpada u svim analiziranim tokovima (U=198, p=0,006). Utvrđena je direktna i jaka povezanost između ukupnog broja bolničkih kreveta, ostvarenih bolničkih dana, kao i broja obučenih radnika u oblasti upravljanja medicinskim otpadom, koji su i izdvojeni kao glavni faktori zdravstvene zaštite koji utiču na upravljanje opasnim medicinskim otpadom. Zaključak: Uspešnost u praksi upravljanja medicinskim otpadom u bolničkim ustanovama varira i zavisi od vrste ustanove, nivoa zdravstvene zaštite, kao i vrste opasnog medicinskog otpada koji ustanove generišu. Kontinuirano unapređenje prakse upravljanja otpadom je jedan od izdvojenih prioritetnih ciljeva u radu bolnica, kao strategija za unapređenje kvaliteta zdravstvene zaštite u celini. Ključne reči: Medicinski otpad; upravljanje medicinskim otpadom; zdravstvene usluge, faktori