ALTERNATIVNE UMETNIČKE PRAKSE IZMEĐU MOĆI DRŽAVE I GRANICA SLOBODE - Petković, Jelena (POLITEIA, 2023)
Polazeći od stava Teodora Adorna da se društvenost umetnosti pokazuje preko njenog asocijalnog karaktera, rad se bavi sociološkom analizom alternativnih umetničkih praksi i njihovih socijalnih granica i dometa. Povezane sa sasvim određenim društvenim kontekstom, uz jasno afirmisan otklon ne samo od glavnih tokova oficijelne, elitne umetnosti (umetničkog formalizma) već i od dominantne kulture i vladajućih društvenih vrednosti, alternativne umetničke prakse u ovom radu promišljaju se u kontekstu kritičke kulturne kontrajavnosti, pozicionirane između formalnih i simboličkih moći države, s jedne strane, i lične/stvaralačke i društvene slobode umetnika i recipijenata, s druge strane. U prvom delu rada načinjen je opšti osvrt na transformacije u sferi umetničke kreacije, recepcije i vrednovanja, koje su počele da se afirmišu u zapadnim društvima naročito početkom 20. veka naovamo, kao i na propitivanje njihovih najvažnijih društvenih funkcija. Na tragu postojećih istraživanja, korišćenjem sekundarnih izvora podataka, u nastavku rada pristupa se prikazu andergraund muzičke scene i alternativnih stilova života mladih u zapadnim društvima, kao i onih izniklih pod uticajem širenja zapadne popularne kulture i umetnosti u autoritarnim režimima pojedinih muslimanskih zemalja Bliskog istoka, severne Afrike i jugoistočne Azije. Iako još uvek sporadične, prilično marginalizovane i režimski kontrolisane, ove alternativne umetničke prakse mladih doprinose transkulturnoj komunikaciji, kreativnoj i vrednosnoj sinergiji, postepeno relativizujući krute društvene okvire i sisteme vrednovanja unutar različitih društava (zapadnih i arapsko-islamskih), ali i između njih.
Keywords: Umetnost; alternativa; društvene vrednosti; popularna kultura; islam