Botryosphaeriaceae kao patogeni jabuke – identifikacija i osetljivost na fungicide i etarska ulja in vitro - Milošević, Milica; Stepanović, Jelena; Rekanović, Emil; Stepanović, Miloš (Pesticides and Phytomedicine / Pesticidi i fitomedicina, 2025)
Proizvodnja jabuke suočava se sa značajnim ekonomskim gubicima usled smanjenogkvaliteta plodova kao posledice prisustva velikog broja fitopatogenih gljiva, naročitoprouzrokovača truleži plodova nakon berbe kao što su gljive iz familije Botryosphaeriaceae.Izolati korišćeni u ovom istraživanju prikupljeni su sa zaraženih plodova jabuka i na osnovumorfoloških karakteristika i analize sekvenci dva genska regiona (EF 1-α and β-tubulin)identifikovani kao pripadnici vrsta Diplodia seriata i Botryosphaeria dothidea. Na zdravimplodovima jabuka sproveden je test patogenosti kojim je na osnovu merenja prečnika idubine truleži utvrđen značajno viši stepen agresivnosti izolata D. seriata. Veća osetljivost nakombinaciju fluopiram + tebukonazol uočena je kod izolata D. seriata (EC50=0,00023 μg a.s./ml),dok je piraklostrobin jače inhibitorno delovanje ispoljio na izolat B. dothidea (EC50=0,025 μg a. s./ml).Ispitivana kombinacija fluopiram + tebukonazol pokazala je veći inhibitorni potencijal upoređenju sa piraklostrobinom, sa inhibicijom porasta micelije od 98,44% za D. seriata i97,56% za B. dothidea pri koncentraciji od 10 μg a.s./ml. Antifungalni efekat četiri etarskaulja (majčine dušice, ruzmarina, lavande i limunske trave) ispitan je primenom fumigantnemakrodilucione metode. Ulje majčine dušice ispoljilo je najizraženije delovanje, potpunoinhibirajući porast micelije izolata obe vrste pri koncentraciji 0,05 μl/ml vazdušne faze. Jakoinhibitorno delovanje pokazalo je i ulje limunske trave sa kompletnom inhibicijom porastamicelije pri koncentraciji 0,07 μl/ml vazdušne faze (D. seriata), odnosno 0,09 μl/ml vazdušnefaze (B. dothidea). Umeren inhibitorni potencijal zabeležen je kod ulja ruzmarina, dok je uljelavande ispoljilo najniži antifungalni efekat. Rezultati prikazani u ovom radu ukazuju na visokstepen osetljivosti izolata D. seriata i B. dothidea na ispitivane fungicide, ali i ulja majčine dušicei limunske trave kao njihove ekološki prihvatljivije alternative. Dalja istraživanja su potrebnakako bi se ispitala efikasnost ovih ulja u uslovima in vivo, kao i potencijalni uticaj na kvalitetplodova i životnu sredinu.
Keywords: jabuka; fitopatogene gljive; trulež plodova; fungicidi; etarska ulja; antifungalno delovanje