Determinatori kliničkih ishoda u obolelih od hroničnih artritisa i sistemskih bolesti vezivnog tkiva: fokus pandemija COVID-19 - Pušica, Irena; Pušica, Irena; Lapćević, Mirjana; Ratković, Stojanka; Manić, Marina; Arapović, Mirjana (Opšta medicina, 2024)
Uvod. Rana dijagnoza i terapija poboljšavaju kliničkeishode, naročito kod hroničnih artritisa (HA) i sistemskih bolestivezivnog tkiva (SBVT). Zahvaljujući kliničkim istraživanjimaod 1990. godine, inovativnim lekovima sačuvano je55 miliona godina života. Pandemija COVID-19 donela jemedicinske izazove u reumatologiji.Cilj istraživanja je bio da se kod obolelih od HA i/iliSBVT ispita rano uspostavljanje dijagnoze, vreme uvođenjainovativne terapije, učešće u kliničkim istraživanjima, uticajpola, starosti i lečenje kortikosteroidima na stopu hospitalizacijeusled COVID-19 infekcije.Metod. U novembru 2022. godine sproveli smo studijupreseka kod obolelih od HA i/ili SBVT koristeći ’’online’’upitnik. Prvi deo analiziranih pitanja odnosio se na socio-demografskekarakteristike i podatke vezane za reumatskubolest - reumatoidni artritis (RA)/ostale reumatske bolesti,a drugi deo na COVID-19. Podaci su analizirani deskriptivnomstatistikom i Pirsonovim Hi-kvadrat testom korišćenjemSPSS 29.Rezultati. Od ukupno 176 ispitanika, RA je imalo60,8%. Vreme od prvih simptoma do dijagnoze bilo je dužeod dve godine. U prvih šest meseci češće se dijagnostikovaoRA (p < 0,05 - muškarci). Inovativnu terapiju koristilo je59,7% ispitanika. Većini obolelih od RA inovativna terapijaje uvedena nakon pet godina, kasnije u odnosu na ostale HA(p < 0,05 - žene). U kliničkim istraživanjima učestvovalo je23,3% ispitanika, više oboleli od RA (p < 0,05 - žene). Kortikosteroidnaterapija uticala je na višu stopu hospitalizacijetokom COVID-19 infekcije (p < 0,05 - žene).Zaključak. Muškarcima obolelim od RA brže se postavljadijagnoza, dok žene obolele od RA imaju veće učešće ukliničkim istraživanjima, ali kasnije uvođenje inovativneterapije. Upotreba glukokortikoida u lečenju HA i SBVT povećavarizik za hospitalizaciju usled infekcije COVID-19.
Keywords: reumatske i mukuloskeletne bolesti; zakasnela dijagnoza; klinička istraživanja; kortikosteroidi; COVID- 19; vakcinacija