Determinatori kliničkih ishoda u obolelih od hroničnih artritisa i sistemskih bolesti vezivnog tkiva: fokus pandemija COVID-19 - Pušica, Irena; Pušica, Irena; Lapćević, Mirjana; Ratković, Stojanka; Manić, Marina; Arapović, Mirjana (Opšta medicina, 2024)
Uvod. Rana dijagnoza i terapija poboljšavaju kliničke ishode, naročito kod hroničnih artritisa (HA) i sistemskih bolesti vezivnog tkiva (SBVT). Zahvaljujući kliničkim istraživanjima od 1990. godine, inovativnim lekovima sačuvano je 55 miliona godina života. Pandemija COVID-19 donela je medicinske izazove u reumatologiji. Cilj istraživanja je bio da se kod obolelih od HA i/ili SBVT ispita rano uspostavljanje dijagnoze, vreme uvođenja inovativne terapije, učešće u kliničkim istraživanjima, uticaj pola, starosti i lečenje kortikosteroidima na stopu hospitalizacije usled COVID-19 infekcije. Metod. U novembru 2022. godine sproveli smo studiju preseka kod obolelih od HA i/ili SBVT koristeći ’’online’’ upitnik. Prvi deo analiziranih pitanja odnosio se na socio-demografske karakteristike i podatke vezane za reumatsku bolest - reumatoidni artritis (RA)/ostale reumatske bolesti, a drugi deo na COVID-19. Podaci su analizirani deskriptivnom statistikom i Pirsonovim Hi-kvadrat testom korišćenjem SPSS 29. Rezultati. Od ukupno 176 ispitanika, RA je imalo 60,8%. Vreme od prvih simptoma do dijagnoze bilo je duže od dve godine. U prvih šest meseci češće se dijagnostikovao RA (p < 0,05 - muškarci). Inovativnu terapiju koristilo je 59,7% ispitanika. Većini obolelih od RA inovativna terapija je uvedena nakon pet godina, kasnije u odnosu na ostale HA (p < 0,05 - žene). U kliničkim istraživanjima učestvovalo je 23,3% ispitanika, više oboleli od RA (p < 0,05 - žene). Kortikosteroidna terapija uticala je na višu stopu hospitalizacije tokom COVID-19 infekcije (p < 0,05 - žene). Zaključak. Muškarcima obolelim od RA brže se postavlja dijagnoza, dok žene obolele od RA imaju veće učešće u kliničkim istraživanjima, ali kasnije uvođenje inovativne terapije. Upotreba glukokortikoida u lečenju HA i SBVT povećava rizik za hospitalizaciju usled infekcije COVID-19.