Medicinski podmladak
type: channel
publisher: Univerzitet u Beogradu - Medicinski fakultet, Beograd
language: sr-Latn
publication name: Medicinski podmladak
issn: 0369-1527
items: Ispitivanje promena telesne kompozicije u zavisnosti od trenažnog procesa kod vrhunskih sportista
items: Ispitivanje serološkog statusa na Epštajn-Bar virus u odrasloj populaciji
items: Određivanje seroprevalence IgG antitela protiv virusa morbila među studentima medicine u Beogradu
items: Prevalenca i prediktori Helicobacter pylori infekcije u pacijenata sa dispepsijom i njihova povezanost sa ishodom lečenja
items: Analiza devijacije septuma nosa i nosne piramide na osnovu komjuterizovanih tomografskih snimaka (CT) snimaka
items: MULTIFRAKTALNA ANALIZA MORFOLOGIJE ARTERIJA MREŽNJAČE PRI RAZLIČITIM STEPENIMA GLAUKOMSKOG OŠTEĆENJA
items: UTICAJ INFEKCIJE VIRUSOM HUMANE IMUNODEFICIJENCIJE I KOMBINOVANE ANTIRETROVIRUSNE TERAPIJE NA DUŽINU TELOMERA
items: POLIOKSOMETALATI: NOVA KLASA JEDINJENJA ZA BOJENJE
items: FAKTORI RIZIKA ZA NASTANAK KARDIOVASKULARNIH BOLESTI
items: VITALNE REAKCIJE U VEZI SA AUTONOMNIM NERVNIM SISTEMOM KOD VEŠANJA SA KRATKIM ZAMAHOM
items: OBRASCI ISHRANE U PREVENCIJI HRONIČNIH NEZARAZNIH BOLESTI: AKTUELNA SAZNANJA
items: Uloga narušene redoks homeostaze u COVID-19
items: Uloga crevne mikrobiote u inflamatornim bolestima creva
items: Crevni mikrobiom i rezistencija bakterija na antibiotike: rezervoar ili odbrana?
items: Mikrobiota i Alchajmerova bolest: na putu ka novim kliničkim pristupima
items: Mikrobiota kože: uloga u dermatološkim bolestima
items: Crevna mikrobiota i gojaznost
items: Mikrobiom usne duplje: fiziološki i patološki uticaj na oralno i opšte zdravlje
items: Uloga modulacije crevnog mikrobioma u lečenju neurorazvojnih poremećaja: trenutni dokazi i pravci budućih istraživanja
items: Humani mikrobiom: patofiziološki i klinički aspekti
items: Mikrobiota i imunski sistem
items: EKSPRESIJA ENDOTELINA-1 U NEZAHVAĆENOJ SLUZNICI DEBELOG CREVA UDALJENOJ 10CM I 20CM OD ADENOKARCINOMA OVOG ORGANA
items: UDRUŽENOSTI GLY428SER POLIMORFIZMA PPARGC1A GENA SA GOJAZNOŠĆU, DIJABETESOM TIP II I METABOLIČKIM SINDROMOM U POSTMENOPAUZI
items: Odnos aspartat aminotransferaze i trombocita kao prognostički faktor kod pacijenata sa dekompenzovanom cirozom jetre
items: ULOGA JNK U PROINFLAMATORNOM DEJSTVU SARS-CoV-2 PROTEINA ORF3a
items: ZNAČAJ HISTOPATOLOŠKIH PARAMETARA KOD PACIJENTKINJA NAKON UGRADNJE IMPLANTA DOJKE
items: ŽLEZDANE I VANŽLEZDANE MANIFESTACIJE KOD PACIJENATA SA SJÖGRENOVIM SINDROMOM I KORELACIJA SA IMUNOLOŠKIM PARAMETRIMA
items: HIRURŠKO LEČENJE PADA STOPALA NAKON POVREDE PERONEALNOG ŽIVCA
items: ZNAČAJ MOLEKULARNIH BIOMARKERA U DIJAGNOSTICI NEUROMIJELITIS OPTIKA SPEKTRA BOLESTI
items: VEZA IZMEDJU DIJABETESA MELITUSA TIP 2 I DEPRESIJE I NJIHOV ZAJEDNIČKI UTICAJ NA KVALITET ŽIVOTA

Ispitivanje promena telesne kompozicije u zavisnosti od trenažnog procesa kod vrhunskih sportista
type: item
description: Uvod: Dobro je poznato da kontinuirana fizička aktivnost izaziva adaptivne promene na svim sistemima organa, a one najuočljivije su na parametrima telesne kompozicije. Stoga je važno pratiti parametre telesne kompozicije kod vrhunskih sportista, s obzirom da njihov celokupan rezultat zavisi od istih, a naročito ispitati uticaj faze trenažnog procesa. Cilj: Ispitivanje dinamike promena telesne kompozicije u zavisnosti od perioda trenažnog procesa kod vrhunskih sportista. Metode i material: Istraživanje je obuhvatilo 152 vrhunskih sportista – fudbalere muškog pola (18 do 40 godina), koji su se u vreme ispitivanja bavili takmičarski aktivno sportom i trenirali najmanje 3 puta i više od 10 časova nedeljno. Svi podaci telesne kompozicije i trenažnog procesa su analizirani iz dostupne medicinske dokumentacije u periodu od 16 godina. Rezultati: Ne postoji značajna statistička razlika na početku i na kraju sezone kod svih varijabla osim kod količine masti u kilogramima i procenta masti. Zaključak: Prema rezultatima u ispitivanoj grupi vrhunskih sportista, količina masnog tkiva i procenat masti bio je značajno viši na kraju sezone, dok se ostali parametri nisu značajno razlikovali. Ključne reči: telesna kompozicija; sportisti; BMI; BF
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marija Marković
creator: Marina Đelić
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Medicinski podmladak
date: 2026-05-27
publication date: 2026-05-27
starting page: 73
ending page: 76

Ispitivanje serološkog statusa na Epštajn-Bar virus u odrasloj populaciji
type: item
description: Uvod: Epštajn-Bar virus (EBV) je ubikvitarni virus iz familije Herpesviridae, seroprevalencije ˃90% svetske populacije. Primarna infekcija prolazi kao asimptomatska ili u obliku infektivne mononukleoze, zavisno od uzrasta i imunološkog statusa pojedinca. Virus uspostavlja latentnu infekciju u B limfocitima sa povremenom reaktivacijom, a zbog svog onkogenog potencijala asociran je sa pojavom brojnih maligniteta. Podaci o EBV seroprevalenciji u populaciji zdravih odraslih osoba iz Srbije su oskudni. Cilj: Ispitivanje serološkog statusa na EBV u odrasloj populaciji dokazivanjem specifičnih antitela na antigene virusa. Materijal i metode: Uzorci seruma 58 ispitanika (starost: 30,8±13,7 godina; pol: M=41,4%, Ž=58,6%), testirani su pomoću komercijalnih ELISA testova na prisustvo četiri antitela protiv EBV (anti-VCA-IgM, anti-VCA-IgG, anti-EA-IgG i anti-EBNA-IgG). Na osnovu preporuka iz literature, svaki ispitanik je u zavisnosti od rezultata serološkog testa, svrstan u odgovarajući profil EBV infekcije (primarna, latentna, reaktivacija). Rezultati: U 89,5% uzoraka seruma naših ispitanika dokazana su antitela protiv EBV sa trendom porasta procenta seropozitivnih sa godinama starosti: od 87% seropozitivnih u populaciji 18-30 godina, do 100% u starijem delu populacije. Profil latentne infekcije je imalo 81% ispitanika, 3,4% ispitanika profil primarne infekcije, 3,4% profil reaktivirane infekcije, a 1,7% neodređeni profil. Nije pronađena statistički značajna razlika (p˃0,05) između titra anti-VCA-IgG niti anti-EBNA-IgG antitela u različitim starosnim grupama, kao ni između polova. Takođe, nije pronađena značajna razlika (p˃0,05) ni između broja EBV seropozitivnih osoba među polovima, niti među starosnim grupama. Zaključak: Naše istraživanje je pokazalo visoku stopu latentne EBV infekcije, od 81%, što ukazuje na visok stepen prokuženosti ispitivane populacije ovim virusom. Razlike seroprevalencjii između polova nisu pronađene, kao ni između različitih starosnih grupa. Dalje is…
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milica Mladenović
creator: Aleksandra Knežević
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Medicinski podmladak
date: 2026-03-28
publication date: 2026-03-28
starting page: 47
ending page: 52
doi: 10.5937/mp76-55980

Određivanje seroprevalence IgG antitela protiv virusa morbila među studentima medicine u Beogradu
type: item
description: Uvod: Virus morbila je negativni jednolančani RNK virus koji pripada porodici Paramyxoviridae. Izaziva morbile ili male boginje, dečiju osipnu groznicu. Pre uvođenja obavezne vakcinacije, u svetu je godišnje od ove bolesti umiralo oko 2 miliona ljudi, a po primeni MMR, žive atenuisane vakcine, ta stopa je pala na oko 100 hiljada smrtnih slučajeva godišnje. Cilj rada: Cilj ovog rada je bio da se odredi seroprevalenca antitela protiv virusa morbila u populaciji studenata medicine Univerziteta u Beogradu. Materijal i metode: U istraživanju su ispitivani serumi 99 dobrovoljno prijavljenih studenata Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Korišćeni su komercijalni ELISA kitovi- Euroimmun Medical Diagnostics (Libek, Nemačka) prema uputstvu proizvođača. Analizirani su i podaci dobijeni iz anonimne ankete. Normalnost raspodele je ispitana matematičkim (koeficijent varijacije, Šapiro-Vilkov test) i grafičkim (histogram i dijagram kutije) metodama. Rezultati: U našoj studiji je 92 (93%) ispitanika navelo da je vakcinisano MMR vakcinom. Antitela na virus morbila su potvrđena kod 89% ispitanika, dok je trinaestoro studenata navelo da je preležalo morbile. Prosečan titar antitela pozitivnih ispitanika je iznosio 585,8 IU/l (201,4-3772,5), dok je prosečan titar antitela pozitivnih studenata muškog pola iznosio 508,0 IU/l (235,2-3293,4), a studenata ženskog pola 650,1 IU/l (201,4-3772,5). Primenom statističkih testova nije dokazana značajna razlika u zastupljenosti pozitivnog nalaza među polovima, kao ni među osobama koje su pohađale predškolske ustanove u odnosu na one koje nisu. Zaključak: Rezultati ove studije pokazuju nalaz antitela na virus morbila u populaciji studenata medicine uzrasta od 19 do 29 godina. Nedostajuća serokonverzija kod 4% vakcinisane populacije se može smatrati indikacijom za uvođenje dodatne doze vakcine protiv morbila kod ove populacije. Ključne reči: morbili; male boginje; MMR vakcinacija; seroprevalenca
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Nikola Stojakovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Medicinski podmladak
date: 2026-06-16
publication date: 2026-06-16
starting page: 61
ending page: 67
doi: 10.5937/mp76-57952

Prevalenca i prediktori Helicobacter pylori infekcije u pacijenata sa dispepsijom i njihova povezanost sa ishodom lečenja
type: item
description: Abstract Introduction: Helicobacter pylori (H. pylori) infection is one of the most common infectious diseases and an established risk factor for gastric cancer. Alongside dyspepsia, it represents a rising global medical burden. Treatment failure of H. pylori infection eradication imposed an imperative to determine risk factors and potential predictors that can be related to its prevalence and treatment outcome. Aim: Our aim was to assess the prevalence and potential predictors of H. pylori infection in patients with dyspepsia, most prescribed treatment regimens and their effectiveness. Material and methods: A retrospective study including 324 patients with dyspeptic symptoms, who presented at the gastroenterology outpatient unit of the University Clinical Center of Serbia, was conducted. H. pylori diagnosis was made following upper endoscopy and histology. Socio-epidemiologic, clinical and laboratory data was analyzed. Results: The overall prevalence of H. pylori infection in dyspeptic patients was 19.7%. Hematological comorbidities were found to be more common in H. pylori positive patients as compared to the overall sample (15.6% vs 8.1 %, p<0.01), with total iron binding capacity (TIBC) levels significantly correlating to H. pylori positivity (p<0.05). Duodenitis (37.5% vs. 26%, p< 0,01), superficial chronic gastritis (71.9% vs. 25%, p< 0,01), and nonspecific inflammation (73.4% vs 58.9%, p= 0,01) were significant predictors of H. pylori infection. Overall H. pylori eradication rate was 88.4%. Most commonly prescribed regimen was quadruple clarithromycin/ amoxicillin/ metronidazole therapy (45%) while pantoprazole was the most prescribed proton pump inhibitors (PPIs). Conclusions: The prevalence of H. pylori infection was relatively low. Anemia, appearance of duodenitis, chronic superficial gastritis and nonspecific inflammation on gastric mucosa were found to be significant predictors of H. pylori infection. Overall eradication rate was satisfactory with quadru…
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Aleksandra Stjepanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Medicinski podmladak
date: 2026-05-26
publication date: 2026-05-26
starting page: 53
ending page: 60
doi: 10.5937/mp76-58106

Analiza devijacije septuma nosa i nosne piramide na osnovu komjuterizovanih tomografskih snimaka (CT) snimaka
type: item
description: Uvod: Od svih radioloških diagnostičkih metoda za procenu nosne funkcije najveću senzitivnost ima mutlidetektorska kompjuterizovana tomografija (MDCT) paranazalnih i nosne šupljine. Cilj rada: Cilj našeg rada je bio da opišemo različite vrste i tipove devijacije nosnog septuma i njihov uticaj na veličinu nosnih hodnika u odnosu na konhe i mukozu nosa, analizom kompjuterizovanih tomografskih snimaka. Materijal i metode: Studija je obuhvatila 50 pacijenata od 21 do 65 godina starosti, od kojih je 28 bilo ženskih i 22 muških osoba. Na computed tomography – CT snimcima smo merili prohodnost nosnih hodnika, merili stepen i vrstu krivine nosnog septuma, merili veličinu i odnos nosnih školjki u odnosu na septum nosa i njihov uticaj na veličinu nosnih hodnika. Takođe smo merili krivinu (devijaciju) hrskavičavog i koštanog dela nosnog septuma i opisivali njihov međusobni odnos i njihov odnos sa nosnim hodnicima i nosnim školjkama. Takođe smo opisivali i merili zadebljanje (hipertrofiju) nosne mukoze. Rezultati: Našim istraživanjem i statističkom analizom utvrdili smo da postoje 7 tipova devijacije nosa; 1. Devijacija u obliku slova “C”, 2. Devijacija u obliku slova “S”, 3. Devijacija u obliku obrnutog slova “C”, 4. Devijacija u obliku obrnutog slova “S”, 5. Devijacija kaudalnog dela hrskavičevog septuma nosa u obliku grebena, 6. Devijacija koštanog dela nosa u obliku “trna” i 7. perforirani septum nosa. Devijacija nosnog septuma i donja nosna školjka kao i njihov međusobni odnos direktno utiču na veličinu nosnog hodnika i njegovu prohodnost. Kod 46 ispitanika (92% slučaja) kod devijacije septuma utvrdili smo da je mukoza više zadebljana i hipertrofična na strani suprotnoj od devijacije septuma (p<0.05). Zaključak: Utvrdili smo da postoji sedam tipova devijacije nosnog septuma, kao i da prohodnost nosnih hodnika direktno zavisi od odnosa krivine nosnog septuma, debljine mukoze i njihovim međusobnim odnosom sa donjom konhom.
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Aleksandar Jovanovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2026 Medicinski podmladak
date: 2026-05-27
publication date: 2026-05-27
starting page: 68
ending page: 72
doi: 10.5937/mp76-62463

MULTIFRAKTALNA ANALIZA MORFOLOGIJE ARTERIJA MREŽNJAČE PRI RAZLIČITIM STEPENIMA GLAUKOMSKOG OŠTEĆENJA
type: item
description: Sažetak Uvod: Glaukom predstavlja drugi vodeći uzrok slepila u svetu, a zbog njegovog asimptomatskog toka i ireverzibilnih posledica, rana dijagnostika je od ključnog značaja. Pored povišenog intraokularnog pritiska, vaskularizacija retine i morfološke promene arterijskih krvnih sudova igraju značajnu ulogu u patofiziologiji bolesti. Cilj rada: Utvrditi mogućnost multifraktalne analize binarnih slika arterijskih krvnih sudova retine u diferencijaciji pacijenata sa različitim stepenima glaukomskog oštećenja. Materijal i metode: Studija je obuhvatila 90 binarizovanih slika arterijskih krvnih sudova retine pacijenata sa primarnim glaukomom sa otvorenim uglom, podeljenih u tri grupe prema stepenu oštećenja: nizak (MD < -6 dB), srednji (MD od -6 do -12 dB) i visok (MD > -12 dB). Multifraktalna analiza je izvršena pomoću softvera ImageJ i dodatka FracLac. Generalizovane dimenzije (DQ) su izračunate za Q vrednosti u opsegu od -10 do 10. Statističke razlike su analizirane neparametrijskim Kruskal-Volis testom. Rezultati: Multifraktalni spektri su pokazali sigmoidalni oblik, što potvrđuje njihovu multifraktalnu prirodu. Značajne razlike između grupa su uočene u centralnom delu spektra (Q = 0, 1 i 2), gde su grupa visokog stepena oštećenja i grupe nižeg stepena bile najrazličitije. Međutim, razlike između grupa niskog i srednjeg stepena oštećenja nisu bile statistički značajne. Zaključak: Multifraktalna analiza može razlikovati grupu sa visokim stepenom glaukomskog oštećenja od grupa sa nižim stepenom oštećenja. Ograničena osetljivost metoda u ranim fazama bolesti i relativno mali uzorak ukazuju na potrebu za daljim istraživanjima i proširenjem analize na dodatne spektre, poput Holderovih eksponenata i spektara singularnosti. Ključne reči: multifraktalna analiza, arterije mrežnjače, glaukom, binarne slike
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Konstantin Ristić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-10-31
publication date: 2025-10-31
starting page: 41
ending page: 46
doi: 10.5937/mp76-61734

UTICAJ INFEKCIJE VIRUSOM HUMANE IMUNODEFICIJENCIJE I KOMBINOVANE ANTIRETROVIRUSNE TERAPIJE NA DUŽINU TELOMERA
type: item
description: Uvod: Zahvaljujući kombinovanoj antiretrovirusnoj terapiji (cART), infekcija virusom humane imunodeficijencije (HIV) je danas postala hronična bolest. Hronična inflamacija uzrokovana stalnim prisustvom virusa i kumulativna toksičnost uzrokovana terapijom dovodi do promena u organizmu, potencijalno povezanih sa ubrzanim procesom starenja. Pouzdanim markerom praćenja biološkog starenja se smatra dužina telomera. Cilj: Cilj ovog rada bio je pregled i analiza najčešćih mehanizama kojima HIV infekcija i cART mogu uticati na dužinu telomera. Materijal i metode: U ovom pregledu korišćene su ciljane pretrage u MEDLINE i PubMed bibliografskim bazama korišćenjem ključnih reči „telomere“, „telomere length“, „telomere attrition“, „aging“ i „cellular senescence“ u kombinaciji sa rečima „HIV“, „HIV infection“, „antiretroviral“, „cART“ i „HAART“. Rezultat analize: Parametri povezani sa HIV-infekcijom koji utiču na skraćenje telomera su prisustvo virusnog Tat proteina u ćeliji, oksidativni stress, pojava komoriditeta i aberantna metilacija. Lekovi koji se izdvajaju kao značajni za skraćenje dužine telomera su efavirenz, tenofovir i dolutegravir. Zaključak: Tat i Vpr proteini, oksidativni stres, metilacija DNK, pojava komorbiditeta, primena efavirenza, tenofovira i dolutegravira u sastavu cART-a mogu značajno uticati na skraćenje telomera kod HIV-om inficiranih pacijenata.
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ena Bukić
creator: Jelena Milašin
creator: Gordana Dragović
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-17
publication date: 2024-05-17
starting page: 21
ending page: 27
doi: 10.5937/mp76-46748

POLIOKSOMETALATI: NOVA KLASA JEDINJENJA ZA BOJENJE
type: item
description: Transmisiona elektronska mikroskopija (TEM) već decenijama predstavlja jednu od najvrednijih metoda za ultrastrukturnu analizu bioloških uzoraka, posebno u oblasti medicinskih istraživanja. Potrebna je kvalitetna priprema bioloških uzoraka za TEM kako bi se dobio kontrast koji se može detektovati na elektronskim fotomikrografijama. Supstance koje omogućavaju postizanje kvalitetnog kontrasta za TEM jesu soli teških metala. Jedna od supstanci koja najuspešnije postiže kontrast u TEM proceduri je uranil acetat (UAc), zbog veoma uočljivih kontrastnih svojstava. Ipak, najnovija izmena propisa o radioaktivnosti materijala zabranjuje upotrebu UAc-a, čak i u čisto naučne svrhe. S obzirom da je UAc opasan zbog svoje toksičnosti i radioaktivnosti, razvoj nove bezbedne zamene je neophodan. Ovo je aktuelan problem koji postoji u proceduri za TEM i zahteva hitno rešenje. Cilj ovog preglednog članka je da prikaže mogućnosti primene polioksometalata (POM-ova) kao novih potencijalnih supstanci za kontrastiranje TEM uzoraka. POM-ovi su teški atomski izvori sa širokim spektrom bioloških aktivnosti. Opsežna hemijska karakterizacija POM-ova obećava potencijalnu upotrebu ovih supstanci kao novih reagenasa za kontrastiranje bioloških uzoraka za TEM
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Aleksandra Milosavljević
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-17
publication date: 2024-05-17
starting page: 28
ending page: 33
doi: 10.5937/mp76-48955

FAKTORI RIZIKA ZA NASTANAK KARDIOVASKULARNIH BOLESTI
type: item
description: Prema izveštaju iz 2018. godine, Svetska zdravstvena organizacija (SZO) je potvrdila da su kardiovaskularne bolesti (KVB) sa udelom od 41% među uzrocima smrtnosti od hroničnih nezaraznih bolesti i zastupljenošću od 31% u svim uzrocima smrtnosti, bile zastupljene sa 17,9 miliona smrtnih ishoda. Sa učešćem od 45% svih smrti godišnje, odnosno 3,9 miliona, KVB su vodeći uzrok smrtnosti u Evropi prema poslednjim podacima Evropske mreže za bolesti srca. Smrtnost od kardiovaskularnih bolesti je malo veća među ženama sa 2,1 milion odnosno 49%, u odnosu na muškarce sa 1,8 ili 40% uzroka smrti. Prema najnovijim publikacijama Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut“ iz 2018. godine u Srbiji je procenjeno da je smrtnost uzrokovana KVB 51,8%, a zbog slabe implemetacije preventivnih mera Srbija je svrstana u zemlje visokog rizika. Faktori rizika za KVB na koje se ne može uticati (en. non-modifiable) su: godine, pol, starost, etnička pripadnost i porodična istorija. U faktore rizika na koje se može uticati (en. modifiable) spadaju: visoki sistolni pritisak, visoki procenat lipoproteina male gustine (LDL), dijetarni rizici, visok nivo glukoze, pušenje duvana (aktivno i pasivno), visok indeks telesne mase (BMI), nizak nivo fizičke aktivnosti, disfunkcija bubrega, prekomerna upotreba alkohola, izloženost olovu, zagađenje vazduha, visoka ili niska temperatura. Prevencija i tretman KVB bazira se na modifikaciji životnog stila, dijetarnoj intervenciji, poboljšanju fizičke aktivnosti i eventualnoj upotrebi lekova. Preporučuje se najmanji unos od 500gr voća i povrća dnevno, ograničen unos soli na manje od 5 grama dnevno, ograničavanje unošenja šećera i masti na 10% i 30% od ukupnog energetskog unosa kao i balansiranje između ukupnog energetskog unosa i potrošnje energije. Rezultati PRIMED studije su pokazali značajne pozitivne efekte mediteranske dijete na primarnu prevenciju KVB. Preporučena fizička aktivnosta je 150 minuta umerenog do visokog intenziteta fizičke akt…
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marko Stojanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-17
publication date: 2024-05-17
starting page: 34
ending page: 40
doi: 10.5937/mp76-50020

VITALNE REAKCIJE U VEZI SA AUTONOMNIM NERVNIM SISTEMOM KOD VEŠANJA SA KRATKIM ZAMAHOM
type: item
description: Prilikom obdukcije tela vešanika obducent razmatra veći broj anatomo-patoloških fenomena, imajući pritom u vidu jedan od najvažnijih zadataka: da dokaže da je osoba bila živa u trenutku vešanja. U udžbenicima iz oblasti sudske medicine detaljno su opisani mnogi obdukcioni nalazi u vezi sa ovim, ali određenim fenomenima nije dat veliki značaj. Ovo se, naravno, može da objasni time da su određeni znaci nepouzdani ili ih nije praktično analizirati. Ipak, neki vitalni znaci kod vešanja, koji su u vezi sa funkcijom autonomnog nervnog sistema (ANS), mogli bi da budu i korisni. Ove fenomene možemo da posmatramo kao opšte, u vezi sa karakterističnim agonalnim pojavama i kao one koji su u vezi sa konkretnom povredom vrata omčom. Prvu grupu pre svega predstavljaju nespecifični porast koncentracija kateholamina u krvi, kao i hipersalivacija i slivanje pljuvačke iz uglova usana niz kožu lica, što je uzrokovano agonalnim konvulzijama i dubokim „abdominalnim“ agonalnim respiracijama. Drugu, verovatno interesantniju grupu, pre svega predstavlja tzv. „simpatički facijes“ (facies sympathique): povreda simpatičkih vlakana u vratu može da uzrokuje miozu i delimičnu ptozu gornjeg očnog kapka na strani na kojoj je i povreda. Međutim, ova pojava nije bila interesanta, niti naročito istraživana, te je njeno razumevanje i interpretacija kao postmortalnog nalaza vrlo ograničena. Neophodno je sprovesti istraživanja, ali bi uz adekvatnu analizu, ovo mogao da bude vrlo koristan vitalni znak, ali i nalaz koji može da pomogne u rekonstrukciji položaja omče, u slučaju da ostali obdukcioni nalaz nije od koristi.
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Aleksa Leković
creator: Slobodan Nikolić
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-17
publication date: 2024-05-17
starting page: 15
ending page: 20
doi: 10.5937/mp76-48972

OBRASCI ISHRANE U PREVENCIJI HRONIČNIH NEZARAZNIH BOLESTI: AKTUELNA SAZNANJA
type: item
description: Obrasci ili načini ishrane se danas intenzivno proučavaju, budući da uzimaju u obzir interakcije različitih namirnica pri unosu te daju celokupniju sliku o uticaju na zdravlje u odnosu na proučavanje unosa pojedinačnih namirnica ili nutrijenata. Takođe su od značaja imajući u vidu njihov doprinos u etiologiji hroničnih nezaraznih bolesti. Dve najčešće metode njihovog određivanja jesu formiranje indeksa i obrada podataka putem statističkih metoda. U prevenciji kardiovaskularnih bolesti, pokazano je da najveći koristan efekat ispoljavaju mediteranski način ishrane, DASH dijeta, kao i zdravi obrasci ishrane zasnovani na namirnicama biljnog porekla, a postoji sve više dokaza i o korisnom efektu nordijske i tradicionalnih azijskih dijeta. Mediteranska ishrana takođe je povezana sa smanjenim rizikom obolevanja od tipa 2 dijabetesa, dok je nezdravi, zapadni način ishrane povezan sa povećanim rizikom. Smatra se da je mediteranska ishrana u kombinaciji sa smanjenim energetskim unosom i regularnom fizičkom aktivnošću najefikasniji pristup za kontrolu i gubitak telesne mase. Ona se smatra zlatnim standardom i za prevenciju nealkoholne masne bolesti jetre, a preporučena je i za prevenciju depresije. Opisano je da je pridržavanje MIND dijete povezano sa smanjenjem rizika za razvoj Alchajmerove bolesti i sporijim padom u kognitivnim funkcijama, a korisnim su se pokazali i drugi načini ishrane, poput mediteranske, DASH i japanske dijete. U literaturi se takođe savetuje način ishrane sličan mediteranskom radi smanjenja rizika od preloma. Načini ishrane zasnovani na hrani biljnog porekla povezani su i sa smanjenim rizikom od karcinoma. I pored dosta dokaza o značajnom efektu pojedinih načina ishrane u prevenciji hroničnih nezaraznih bolesti, naročito onih koji se baziraju na unosu hrane biljnog porekla, potrebna su dalja istraživanja radi donošenja validnih zaključaka o efektima pojedinih načina ishrane i to naročito kod određenih, manje ispitanih hroničnih nezaraznih bolesti.
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Dragana Škorić
creator: Nađa Vasiljević
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-16
publication date: 2024-05-16
starting page: 1
ending page: 7
doi: 10.5937/mp76-47219

Uloga narušene redoks homeostaze u COVID-19
type: item
description: Koronavirusna bolest (COVID-19) je akutna respiratorna bolest uzrokovana koronavirusom SARS-CoV-2 koja se proširila širom sveta izazivajući milione smrtnih slučajeva. COVID-19 karakteriše prisustvo inflamacije i oksidativnog stresa, koji igra jednu od ključnih uloga u razvoju teške akutne respiratorne insuficijencije izazvane infekcijom SARS-CoV-2. Glavne komponente enzimske antioksidantne zaštite su: superoksid dizmutaza (SOD), glutation peroksidaza (GPX) i glutation transferaza (GST). Jedan od najvažnijih regulatornih antioksidativnih proteina je Nrf2, transkripcioni faktor koji reguliše bazalnu aktivnost i koordinisanu ekspresiju gena za prethodno navedene antioksidantne enzime. Na aktivnost antioksidativnih enzima i regulatornih proteina utiču polimorfizmi gena koji ih kodiraju. U ovom preglednom članku pokušali smo da istaknemo ulogu poremećene redoks homeostaze i antioksidantnog genetskog profila u podložnosti za nastanak i progresiju COVID-19.
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marko Marković
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-17
publication date: 2024-05-17
starting page: 8
ending page: 14
doi: 10.5937/mp76-49373

Uloga crevne mikrobiote u inflamatornim bolestima creva
type: item
description: The gut microbiota plays a pivotal role in maintaining gastrointestinal homeostasis and regulating immune responses. Inflammatory bowel diseases (IBD), Crohn’s disease and ulcerative colitis, are associated with significant alterations in the composition and function of the intestinal microbiota—referred to as dysbiosis. Dysbiosis may contribute to impaired mucosal barrier function, heightened inflammation, and abnormal immune responses. The mechanisms by which microbiota influences the course of IBD include altered production of short-chain fatty acids, reduced microbial diversity, and an imbalance between protective and pathogenic bacteria. Interactions between the microbiota and immune cells, and their roles in initiating and sustaining inflammation, are subjects of ongoing research. Therapeutic strategies aiming to modulate gut microbiota, such as probiotics, prebiotics, dietary interventions, and fecal microbiota transplantation (FMT), show promise in alleviating symptoms and prolonging remission in IBD patients. A deeper understanding of the complex role of the microbiota paves the way for personalized medicine and novel therapeutic approaches in the management of inflammatory bowel diseases.
subject: Pregledni članak
  topic: section
creator: Jelena Martinov Nestorov
creator: Aleksandra Sokić Milutinović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-18
publication date: 2025-11-18
starting page: 57
ending page: 63
doi: 10.5937/mp76-62015

Crevni mikrobiom i rezistencija bakterija na antibiotike: rezervoar ili odbrana?
type: item
description: Antibiotici su fundamentalno transformisali modernu medicinu, ali je njihova ekstenzivna i nenamenska upotreba dovela do eskalacije problema antimikrobne rezistencije (AMR) bakterija. Rezistencija bakterija na antibiotike je udružena sa ozbiljnim medicinskim i ekonomskim posledicama i danas predstavlja jednu od vodećih pretnji globalnom zdravlju. Procenjuje se da je svake godine na globalnom nivou smrt približno pet miliona ljudi u vezi sa AMR bakterija. U sastavu crevnog mikrobioma, koji je od esencijalnog značaja za zdravlje ljudi, nalazi se i kolekcija gena rezistencije na antibiotike (engl. antibiotic resistance genes - ARGs) označena kao crevni rezistom. Veliki broj studija pokazao je da crevni rezistom ima ulogu rezervoara ARGs, koji se mogu mobilisati i preneti horizontalnim transferom kako komensalima, tako i patogenima. Smatra se da je ekspozicija antibiotiku ključni faktor koji dovodi do narušavanja diverziteta i funkcije mikrobioma, što omogućava proliferaciju rezistentnih bakterija i akumulaciju ARGs. Na ovaj način crevni rezistom doprinosi kreiranju uslova za dalje širenje rezistencije među populacijama bakterija. Nasuprot tome, jedna od osnovnih funkcija crevnog mikrobioma jeste sprečavanje kolonizacije egzogenih patogena i proliferacije patobionata, uključujući i bakterije rezistentne na antibiotike. Ova odbrambena funkcija mikrobioma zasnovana je na mehanizmima kao što su kompeticija za resurse, metaboličke interakcije i modulacija imunskog odgovora domaćina. Crevni mikrobiom ovakvim ograničavanjem kolonizacije i ekspanzije rezistentnih bakterija može uticati na pad učestalosti infekcija izazvanih ovim bakterijama i doprineti smanjenju ukupnog opterećenja AMR. Cilj rada je da razmotri ovu dvostruku ulogu crevnog mikrobioma, koji istovremeno ima potencijal i pretećeg rezervoara AMR i značajne linije odbrane od bakterija rezistentnih na antibitike. Takođe, rad ističe i nepoznanice koje zahtevaju dalja istraživanja, kako bi se omogućio razvoj strategija…
subject: Pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Dragana Vuković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-09
publication date: 2025-11-09
starting page: 67
ending page: 71
doi: 10.5937/mp76-60542

Mikrobiota i Alchajmerova bolest: na putu ka novim kliničkim pristupima
type: item
description: Alchajmerova bolest (AB) je sistemsko oboljenje u kojem genetski faktori, crevna mikrobiota i poremećena regulacija imunskog sistema doprinose formiranju amiloid-β (Aβ) depozita i tau patoloških promena. Genetička istraživanja identifikovala su oko 70 lokusa povezanih sa rizikom od razvoja AB, od kojih je APOE ε4 najznačajniji i dozno zavisno povećava rizik narušavanjem transporta holesterola, smanjenjem klirensa Aβ i pojačanom neuroinflamacijom. Retke varijante u genima TREM2 i CD33 dodatno naglašavaju ključnu ulogu mikroglije u patogenezi AB. Istovremeno, na periferiji aktivacija Th17 ćelija, neutrofila i gubitak regulatornih mijeloidnih ćelija doprinose amplifikaciji neuroinflamacije. Rastući broj dokaza povezuje disbiozu u crevima sa pomenutim genetskim rizikom. Nosioci alela APOE ε4 imaju smanjenu zastupljenost bakterija koje proizvode kratkolančane masne kiseline (Gemmiger, Roseburia, Faecalibacterium) i porast proinflamatornih Proteobacteria (Escherichia/Shigella, Morganella). U miševa, gubitak butirat-produkujućih bakterija specifičan za APOE4 pogoršava tauopatiju, dok gnotobiotski uslovi, rana antibiotska terapija ili suplementacija kratkolančanim masnim kiselinama ublažavaju patologiju. Meta-analize su povezale Collinsella i Veillonella s većim rizikom za AB, a Eubacterium nodatum i Prevotella 9 sa otpornošću na razvoj AB. Metabolomički profili reflektuju ove promene: acetat, propionat, butirat i trimetilamin-N-oksid (TMAO) podržavaju epigenetsku regulaciju, integritet krvno-moždane barijere i homeostazu mikrogije, dok sekundarne žučne kiseline narušavaju kognitivne funkcije. Mikrobni amiloidi i lipopolisaharidi mogu doprineti formiranju amiloidnih plaka, aktivirati inflamasom NLRP3 i narušiti funkciju krvno-moždane barijere. Povremeni post, ketogena dijeta, specifični probiotici (Bifidobacterium breve A1, Lacticaseibacillus rhamnosus CBT-LR5), natrijum-oligomanat (GV-971) ili fekalna transplantacija mikrobiote su pokazale da mogu remodelovati crevnu ekolo…
subject: Pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Jelena Djokić
creator: Miroslav Dinić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-12
publication date: 2025-11-12
starting page: 30
ending page: 41
doi: 10.5937/mp76-60520

Mikrobiota kože: uloga u dermatološkim bolestima
type: item
description: Koža je najveći organ čoveka i predstavlja višestruku barijeru prema agensima iz spoljašnje sredine, ali ujedno i kompleksan ekosistem koji naseljava raznovrsna mikrobiota, koja igra ključnu ulogu u održavanju homeostaze kože i zaštiti domaćina od patogena. Mikrobiota kože je druga najveća po obimu kod čoveka, nakon mikrobiote creva, i obuhvata oko 40 triliona mikroorganizama, sa sledećim dominantnim filumima: - Bakterije: Actinobacteria, Firmicutes, Proteobacteria i Bacteroidetes - Gljivice: dominira rod Malassezia - Virusi: uglavnom bakteriofagi, ali i humani virusi, kao što je humani papiloma virus - Arheje: dominira klasa Nitrososphaeria. Kutana mikrobiota je manje raznovrsna od crevne, ali izuzetno složena. Na njen sastav utiču brojni endogeni (uzrast, pol, varijacije u genomu i imunskom odgovoru) i egzogeni faktori (geografski i klimatski faktori, razlike u životnim navikama, uzimanje lekova). Zahvaljujući svojoj topografskoj organizaciji sa zonama koje imaju različite mikroklimatske uslove, na koži postoje različita područja (“niše”) koje imaju specifičnu strukturu mikrobiote. Među najvažnijim ekološkim faktorima koji utiču na sastav mikrobiote jedne zone kože spadaju: količina sebuma u toj zoni, fluktuacije temperature, nivo vlažnosti, prisustvo pregiba i prevoja kože, sastav antimikrobnih lipida i peptida. Osim dokazane uloge u očuvanju kutane barijere, mikrobiota kože svojim uticajem na imunski sistem, metaboličkom aktivnošću i uzajamnom regulacijom sa drugim mikrobiomima, dodatno doprinosi održavanju zdravlja kože i celog organizma. Poremećaj homostaze mikrobiote sa poremećajem diverziteta u ekosistemu kože (disbioza) se danas smatra važnim faktorom u patogenezi različitih oboljenja kože, kao što su atopijski i seboroični dermatitis, psorijaza, supurativni hidradenitis, akne, rozacea. Takođe, razumevanje uticaja mikrobiote na razvoj različitih kutanih oboljenja dovelo je i do pojave prvih terapijskih modaliteta koji su zasnovani na modulaciji profila mikr…
subject: Pregledni članak
  topic: section
creator: Dušan Škiljević
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-08
publication date: 2025-11-08
starting page: 49
ending page: 56
doi: 10.5937/mp76-60756

Crevna mikrobiota i gojaznost
type: item
description: Obesity represents a multifactorial, systemic disorder strongly associated with adverse health outcomes, including cardiometabolic syndrome. Beyond caloric imbalance between caloric intake and expenditure, recent evidence highlights the essential role of gut microbiota in the development and progression of obesity and related metabolic dysfunctions. The gut microbiota, composed of diverse bacterial species, archaea, fungi, and viruses, influences host metabolism through the production of low-molecular-weight metabolites and gastrointestinal hormones, significantly modulating energy homeostasis, appetite regulation, and insulin sensitivity. Specific bacterial taxa are implicated in either promoting metabolic health or contributing to obesity through mechanisms involving chronic systemic low-grade inflammation, increased intestinal permeability, and altered energy harvest. Dysbiosis—marked by reduced microbial diversity and compositional imbalance—is consistently linked to enhanced adiposity and systemic inflammation. Dietary patterns are key modulators of gut microbial composition and function. This review underscores the complex interplay between dietary patterns, gut microbiota-derived metabolites and host endocrine responses, that contribute to dysregulation of gut–brain axis communication observed in obesity.
subject: Pregledni članak
  topic: section
creator: Ivana Božić Antić
creator: Danijela Vojnović Milutinović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-14
publication date: 2025-11-14
starting page: 42
ending page: 48
doi: 10.5937/mp76-60610

Mikrobiom usne duplje: fiziološki i patološki uticaj na oralno i opšte zdravlje
type: item
description: Oralni mikrobiom predstavlja kompleksan i dinamičan ekosistem različitih mikrobnih zajednica čija je raznolikost rezultat specifičnih anatomskih i fizioloških uslova usne duplje. Očuvanje ravnoteže mikrobioma, eubioze, od suštinskog je značaja za humano zdravlje. Komensalne vrste sprečavaju kolonizaciju patogena, moduliraju imuni odgovor, učestvuju u održavanju metaboličke homeostaze, te doprinose pravilnom fiziološkom funkcionisanju. Poremećaj ravnoteže oralnog mikrobioma, disbioza, povezan je sa razvojem oralnih oboljenja poput karijesa, parodontopatije, gingivitisa, kandidijaze i malignih promena ali i sa sistemskim oboljenjima, uključujući kardiovaskularna i respiratorna oboljenja, dijabetes melitus, reumatoidni artritis, komplikacije u trudnoći i neurodegenerativne poremećaje. Takođe, hronična sistemska oboljenja mogu dodatno narušiti mikrobiološku ravnotežu usne duplje, stvarajući začarani krug patoloških promena. Prevencija disbioze zasniva se na pravilnoj oralnoj higijeni, redovnim stomatološkim kontrolama, uravnoteženoj ishrani sa ograničenim unosom rafinisanih šećera, kontrolisanoj primeni antibiotika i, potencijalno, na probiotskim i prebiotskim terapijskim pristupima. Savremena istraživanja sve više ukazuju na mogućnost personalizovane stomatološke prakse zasnovane na analizi mikrobiomskog profila pacijenta, što bi moglo unaprediti prevenciju i terapiju kako oralnih, tako i sistemskih oboljenja.
subject: Pregledni članak
  topic: section
creator: Milica Jovanović Medojević
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-06
publication date: 2025-11-06
starting page: 12
ending page: 21
doi: 10.5937/mp76-61232

Uloga modulacije crevnog mikrobioma u lečenju neurorazvojnih poremećaja: trenutni dokazi i pravci budućih istraživanja
type: item
description: Neurodevelopmental disorders (NDDs), including autism spectrum disorder (ASD), attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD), and other cognitive and behavioral impairments, are increasing globally, placing significant burdens on individuals and healthcare systems. Traditional therapeutic strategies, primarily pharmacologic and behavioral, offer limited efficacy and often fail to address the multifactorial etiology of these conditions. Recent advances in microbiome research highlight the gut microbiota as a potential modulator of brain function via the microbiota–gut–brain axis (MGBA). This bidirectional network influences neurodevelopment through neural, immune, endocrine, and metabolic pathways. Dysbiosis, or microbial imbalance, has been consistently reported in individuals with NDDs, particularly in ASD and ADHD, correlating with symptom severity and gastrointestinal comorbidities. Emerging interventions aimed at restoring microbial balance, such as probiotics, prebiotics, synbiotics, faecal microbiota transplantation (FMT), and dietary modifications - demonstrate potential in modulating behaviour and cognition. However, the current evidence is limited by small sample sizes, heterogeneous methodologies, and a lack of long-term follow-up. This mini-review synthesizes current findings on the role of gut microbiome modulation in NDDs, evaluates the therapeutic efficacy of microbiome-based interventions, and discusses future directions, including personalized microbiome-targeted strategies and the need for robust randomized controlled trials.
subject: Pregledni članak
  topic: section
creator: Dragana Protić
creator: Vladimir Nikolić
creator: Maja Stojković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-11
publication date: 2025-11-11
starting page: 22
ending page: 29
doi: 10.5937/mp76-60614

Humani mikrobiom: patofiziološki i klinički aspekti
type: item
description: Trilioni mikroorganizama koji žive u i na telu čoveka, njihovi geni i metaboliti, jednim imenom nazvani humani mikrobiom, danas su prepoznati kao aktivni učesnici u gotovo svakom aspektu ljudske biologije. Ovaj raznovrstan i dinamičan ekosistem funkcioniše poput skrivenog organa i duboko je integrisan u fiziologiju i očuvanje zdravlja čoveka. Tokom poslednje dve decenije humani mikrobiom, nekada pozicioniran u marginalnim sferama istraživanja, postao je centralna tema biomedicinskih nauka. Otkriće da mikrobne zajednice imaju ključnu ulogu ne samo u metabolisanju nutrijenata već i u modulaciji imunskog sistema, neuroendokrinoj komunikaciji i održavanju sistemske homeostaze, značajno je promenilo naše razumevanje zdravlja i bolesti. Koncept mikrobioma kao centralnog aktera u održavanju zdravlja i razvoju bolesti više se ne posmatra kao hipoteza već kao potvrđena naučna realnost koja transformiše savremenu medicinsku praksu.
subject: Uvodnik
  topic: section
creator: Irena Aranđelović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-03
publication date: 2025-11-03
starting page: 1
ending page: 2
doi: 10.5937/mp76-62557

Mikrobiota i imunski sistem
type: item
description: Čovek predstavlja složen biološki ekosistem koji čine sopstveni organizam i mikrobiom koji ga naseljava. Mikrobiom obuhvata trilione mikroorganizama, uključujući bakterije, viruse, gljive i arhee, zajedno sa njihovim metaboličkim produktima, genima i pripadajućim genskim produktima. Ovaj složeni ekosistem obavlja brojne fiziološki važne funkcije, učestvujući u procesima varenja, sintezi vitamina, zaštiti od patogena i interakciji sa supstancama iz spoljašnje sredine. Među njegovim najznačajnijim ulogama ističe se doprinos mikrobiote razvoju i sazrevanju imunskog sistema. Odnos između imunskog sistema i mikrobiote izuzetno je višestruk i dvosmeran, pri čemu ostvaruje sistemske efekte koji prevazilaze lokalna tkiva u kojima se te interakcije primarno odvijaju. Narušavanje ove ravnoteže dovodi do disbioze, stanja koje je povezano sa nastankom različitih inflamatornih i autoimunskih poremećaja. Rasvetljavanje uzajamnih regulatornih mehanizama koji povezuju imunski sistem i mikrobiotu ključno je za razumevanje patofizioloških procesa koji nastaju kada dođe do poremećaja u njihovoj interakciji. Ovaj pregledni rad ima za cilj da predstavi ulogu mikrobiote u razvoju i fiziološkom funkcionisanju imunskog sistema radi boljeg razumevanja posledica disbalansa unutar ovog odnosa.
subject: Pregledni članak
  topic: section
creator: Emina Milošević
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-11-18
publication date: 2025-11-18
starting page: 3
ending page: 11
doi: 10.5937/mp76-62014

EKSPRESIJA ENDOTELINA-1 U NEZAHVAĆENOJ SLUZNICI DEBELOG CREVA UDALJENOJ 10CM I 20CM OD ADENOKARCINOMA OVOG ORGANA
type: item
description: <!-- [if gte mso 9]><xml> <o:OfficeDocumentSettings> <o:AllowPNG/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--> <!-- [if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:DontVertAlignCellWithSp/> <w:DontBreakConstrainedForcedTables/> <w:DontVertAlignInTxbx/> <w:Word11KerningPairs/> <w:CachedColBalance/> </w:Compatibility> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true" DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="267"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/> <w…
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Anja Stanojlović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 64
ending page: 68
doi: 10.5937/mp76-55655

UDRUŽENOSTI GLY428SER POLIMORFIZMA PPARGC1A GENA SA GOJAZNOŠĆU, DIJABETESOM TIP II I METABOLIČKIM SINDROMOM U POSTMENOPAUZI
type: item
description: Uvod: Metabolički sindrom predstavlja poremećaj koji obuhvata kompleks simptoma kao što su centralna gojaznost, insulinska rezistencija, dislipidemija i hipertenzija i povezan je sa povećanim rizikom od kardiovaskularnih bolesti i dijabetes melitusa tipa II. Pojava metaboličkog sindroma zavisi kako od faktora spoljašnje sredine tako i genetičkih faktora. Promene u ekspresiji gena za peroksizomni proliferatorom aktivirani receptor γ koaktivator 1α (PGC-1α) jedan su od faktora koji mogu uticati na pojavu insulinske rezistencije, gojaznosti, dislipidemije pa posledično i metaboličkog sindroma i dijabetesa tip II. Cilj rada: Cilj ovog istraživanja bio je da se ispita udruženosti polimorfizma Gly482Ser u genu za PGC-1α sa lipidnim statusom i pojavom gojaznosti, dijabetesa tip II i metaboličkog sindroma kod žena u postmenopauzi. Materijal i metode: U istraživanje je uključeno 112 žena u postmenopauzi starosti 65,01±6,16 godina. Za sve ispitanice prikupljeni su demografski i antropometrijski (visina, indeks telesne mase, odnos obima struka i kuka) podaci kao i rezultati biohemijskih analiza (lipidni status, glikemija). Genotipizacija je sprovedena metodom RealTime PCR, primenom standardizovanog TaqMan eseja za genotipizaciju. Rezultati: Analizom dokazano je postojanje statistički značajne razlike u srednjim vrednostima ukupnog holesterola u zavisnosti od genotipa ispitanica. Ispitanice sa AA genotipom su imale statistički značajno više vrednosti ukupnog holesterola (p=0,030). Analiza udruženosti Gly482Ser genotipa sa ostalim analiziranim parametrima nije pokazala statističku značajnost. Zaključak: Rezultati naše studije ukazuju na moguću udruženost AA genotipa polimorfizma Gly482Ser u genu za PGC-1α sa višim vrednostima ukupnog holesterola kod žena u postmenopauzi.
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ana Milanović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-10-02
publication date: 2025-10-02
starting page: 59
ending page: 63
doi: 10.5937/mp76-57209

Odnos aspartat aminotransferaze i trombocita kao prognostički faktor kod pacijenata sa dekompenzovanom cirozom jetre
type: item
description: Uvod: Dekompenzovana ciroza jetre je simptomatski, terminalni stadijum ciroze jetre, koja nastaje zamenom zdravog parenhima jetre fibroznim tkivom usled dugotrajne inflamacije. Do sada je ispitivana uloga više različitih faktora za prelazak stabilnog u dekompenzovani oblik ciroze jetre, a posebno se izvdojio odnos aspartat aminotranferaze i trombocita (APRI skor) kao prognostički faktor. Cilj rada: Naše istraživanje za cilj ima da utvrdi postojanje povezanosti između odnosa AST i trombocita i prognoze pacijenata sa dekompenzovanom cirozom jetre. Materijal i metode: Sprovedeno je retrospektivno istraživanje na odeljenju gastroenterologije KBC “Bežanijska kosa“ u periodu od juna 2022. godine do jula 2023. godine. U istraživanje je uključeno 67 pacijenata, o kojima su podaci prikupljeni iz istorija bolesti. Svim pacijentima su na prijemu rađene kompletne biohemijske analize, uključujući hepatogram i kompletnu krvnu sliku sa leukocitarnom formulom. Tokom hospitalizacije, urađeni su i ultrazvuk abdomena i ezofagogastroduodenoskopija. Za svakog pacijenta prema dostupnim rezultatima analiza, izračunat je APRI skor. Svi podaci su obrađeni u SPSS statističkom programu i prikazani grafički. Rezultati: Na osnovu dobijenih rezultata logističke regresije možemo zaključiti da nema dovoljno dokaza da bi se APRI skor smatrao značajnim prediktorom smrtnog ishoda kod pacijenata u ovom uzorku podataka (p>0,05). Zaključak: APRI skor može značajno koristiti u svakodnevnoj kliničkoj praksi u kontroli i terapiji hroničnih bolesti jetre, kao lako dostupna i jednostavna metoda. Potrebno je dodatno istražiti i ponoviti istraživanje na značajno većem uzorku podataka. Ključne reči: dekompenzovana ciroza jetre, APRI skor, AST, trombociti, etilizam
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marija Dukić
creator: Jovana Bogdanović
creator: Tijana Gmizić
creator: Marija Branković
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-12-17
publication date: 2025-12-17
starting page: 69
ending page: 74
doi: 10.5937/mp76-55979

ULOGA JNK U PROINFLAMATORNOM DEJSTVU SARS-CoV-2 PROTEINA ORF3a
type: item
description: Uvod: Koronavirus-19 bolest (eng. Coronavirus disease 2019- COVID-19) je respiratorno oboljenje izazvano SARS-CoV-2 virusom (eng. Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 - SARS-CoV-2), koje je odnelo milione života za vreme pandemije 2020. godine i nastavlja da predstavlja značajan izazov za globalno zdravlje ljudi. SARS-CoV-2 protein ORF3a (eng. Open Reading Frame 3a - ORF3a) identifikovan je kao jedan od glavnih pokretača prekomernog inflamatornog odgovora povezanog sa težom kliničkom slikom i smrtnim ishodom usled COVID-19. c-Jun N-terminalna kinaza (eng. c-Jun N-terminal kinase - JNK), član familije mitogenom-aktiviranih protein kinaza (eng. Mitogen-activated protein kinases - MAPK) igra ključnu ulogu u citokinskoj ekspresiji i ćelijskom urođenom i stečenom inflamatornom odgovoru izazvanom različitim virusnim infekcijama. Cilj rada: Cilj ovog istraživanja je bio da se ispita uloga JNK u ekspresiji gena za proinflamatorne citokine IL-1β i IL-8 na humanoj ćelijskoj liniji nesitnoćelijskog karcinoma pluća H460 koja eksprimira SARS-CoV-2 ORF3a. Materijal i metode: H460 ćelijska linija transfektovana je DNK plazmidom koji kodira SARS-CoV-2 ORF3a. Aktivnost JNK u H460 ćelijama farmakološki je inhibirana tretmanom SP600215. Nivo proteina JNK određen je imunoblot metodom, a ekspresija proinflamatornih citokina IL-1β i IL-8 analizirana je na nivou iRNK primenom metode RT-qPCR. Statistička analiza je urađena Studentovim t-testom za nezavisne uzorke. Rezultati: U H460 ćelijama transfektovanim plazmidom koji kodira SARS-CoV-2 ORF3a je utvrđen značajan porast nivoa fosforilacije JNK primenom imunoblot metode (p <0,05). RT-qPCR analiza je pokazala povećane nivoa ekspresije iRNK za proinflamatorne citokine IL-1β i IL-8 u transfektovanim ćelijama (p <0,05). Naknadna inhibicija JNK je značajno smanjila ekspresiju iRNK za navedene citokina (p <0,05), potvrđujući ulogu JNK u proinflamatornom dejstvu SARS-CoV-2 ORF3a. Zaključak: Rezultati ove studije su pokazali da JNK igra…
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
subject: Array
  topic: keywords
creator: Lena Aranđelović
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-12-12
publication date: 2025-12-12
starting page: 52
ending page: 58
doi: 10.5937/mp76-56207

ZNAČAJ HISTOPATOLOŠKIH PARAMETARA KOD PACIJENTKINJA NAKON UGRADNJE IMPLANTA DOJKE
type: item
description: Uvod: Mamoplastika je hirurška procedura ugradnje implanta dojke iz estetskih razloga ili u svrhu rekonstrukcije dojki nakon mastektomije zbog karcinoma dojke. Kako implant predstavlja strano telo, dolazi do zapaljenske reakcije i do pojave komplikacija (najčešće kontrakture kapsule, najređe anaplastičnog krupnoćelijskog limfoma) sa različitim histopatološkim prezentacijama (sinovijalna metaplazija, hronično zapaljenje, distrofijski kalcifikati, granulomi tipa oko stranog tela), a klinički se mogu prezentovati kao tumorolike promene. Cilj: Cilj rada je da se prikažu najznačajniji histopatološki parametri, starost pacijentkinja u momentu pojave komplikacija, period koji je prošao od ugradnje implanta do pojave komplikacija i postojanje prethodnog karcinoma. Materijal i metode: Ovom studijom obuhvaćene su pacijentkinje sa implantima dojke u periodu od januara 2019. godine do decembra 2023. godine na Institutu za patologiju Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Evaluacijom podataka iz medicinske dokumentacije izvršena je retrospektivna studija koja je uključivala sledeće podatke: starost pacijentkinja u momentu pojave komplikacija, period koji je prošao od ugradnje implanta do pojave komplikacija, razloge za ugradnju implanta. Korišćen je arhivirani materijal (istorije bolesti, parafinski kalupi i histopatološki preparati bojeni hematoksilin-eozin metodom, kao i imunohistohemijska bojenja). Za analizu podataka korišćene su metode deskriptivne statistike (Fisherov test tačne verovatnoće). Rezultati: Prosečna starost pacijentkinja bila je 50,1 godina, a period od ugradnje implanta do pojave komplikacija bio je 16,7 godina. Karcinom dojke je prethodno imalo 22%. Najčešći histopatološki parametri bili su: sinovijalna metaplazija (100%), potom hronično zapaljenje (76%), strani sadržaj (silikon) (52%), granulom tipa oko stranog tela (32%). Mamoplastiku je imalo 88% pacijentkinja iz estetskih razloga. Zaključak: Ovom studijom dokazano je da su pacijentkinje bile star…
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Nemanja Lilić
creator: Vanja Lelas
creator: Tara Lazarević
creator: Dijana Kovačević
creator: Milica Kotur
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-09-22
publication date: 2025-09-22
starting page: 47
ending page: 51
doi: 10.5937/mp76-54987

ŽLEZDANE I VANŽLEZDANE MANIFESTACIJE KOD PACIJENATA SA SJÖGRENOVIM SINDROMOM I KORELACIJA SA IMUNOLOŠKIM PARAMETRIMA
type: item
description: <!-- [if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>ZH-CN</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:EnableOpenTypeKerning/> <w:DontFlipMirrorIndents/> <w:OverrideTableStyleHps/> <w:UseFELayout/> </w:Compatibility> <w:DoNotOptimizeForBrowser/> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="false" DefSemiHidden="false" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="376"> <w:LsdException Locked="false" Priority="1" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHi…
subject: Originalni naučni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Ivana Đokić
creator: Ana Đokić
creator: Milena Đokić
creator: Sanvila Rašković Ivić
rights: Sva prava zadržana (c) 2025 Medicinski podmladak
date: 2025-12-10
publication date: 2025-12-10
starting page: 40
ending page: 46
doi: 10.5937/mp76-54095

HIRURŠKO LEČENJE PADA STOPALA NAKON POVREDE PERONEALNOG ŽIVCA
type: item
description: <!-- [if gte mso 9]><xml> <o:OfficeDocumentSettings> <o:RelyOnVML/> <o:AllowPNG/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:HyphenationZone>21</w:HyphenationZone> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>sr-Latn-BA</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:EnableOpenTypeKerning/> <w:DontFlipMirrorIndents/> <w:OverrideTableStyleHps/> </w:Compatibility> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="false" DefSemiHidden="false" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="376"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priorit…
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Živan Nikolić
creator: Lukas Rasulić
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-17
publication date: 2024-05-17
starting page: 35
ending page: 39
doi: 10.5937/mp76-46224

ZNAČAJ MOLEKULARNIH BIOMARKERA U DIJAGNOSTICI NEUROMIJELITIS OPTIKA SPEKTRA BOLESTI
type: item
description: Otkriće antitela prema akvaporin 4 kanalima kao laboratorijskog odnosno molekularnog biomarkera za neuromijelitis optika spektar bolesti doprinelo je boljem razumevanju etiopatogeneze uz jasno izdvajanje kliničkih, neuroradioloških i laboratorijskih karakteristika ove bolesti što je rezultiralo definisanjem kriterijuma za postavljanje dijagnoze neuromijelitis optika spektra bolesti i jasnom distinkcijom u odnosu na multiplu sklerozu. Inflamatorne bolesti centralnog nervnog sistema, u okviru kliničke prezentacije, mogu imati simptome i znake koji se često preklapaju te je u procesu diferencijalno dijagnostičke eksploracije pored kliničke slike, neophodno razmotriti parakliničke karakteristike kao što su parametri neuroradiološkog ispitivanja i rezultati laboratorijskih nalaza krvi i vrlo cesto cerebrospinalne tečnosti. Kako je u neuromijelitis optika spektru bolesti jasno definisan dijagnostički biomarker tako su se razvijali različiti metodološki pristupi testiranju antitela na akvaporin 4 u okviru dijagnostičke i diferencijalno dijagnostičke eksploracije uzimajući u obzir specifičnost i senzitivnost samih testova. Jedan od prvih testova koji se rutinski primenjivao u kliničkoj praksi za detekciju antitela na akvaporin 4 bili su testovi u vidu imunoenzimskog eseja koji su pokazali veliku varijabilnost u stepenu specifičnosti i senzitivnosti. Druga grupa testova za detekciju antitela na akvaporin 4 primenjivala je tehniku indirektne imunofluorescencije na supstratu animalnog porekla čime je postignut viši stepen senzitivnosti i specifičnosti uz određene nedostatke kao što su nemogućnost precizne kvantifikacije kao i poteškoće u samoj interpretaciji rezultata. Posebni metodološki principi imunoprecipitacije kao što su fluorescentna i radioimunoprecipitacija nisu postigli zadovoljavajući stepen senzitivnosti u detekciji antitela na akvaporin 4. Razvojem metodologije ćelijskog eseja koja se bazira na primeni humanih akvaporin 4 transfektovanih ćelija bilo fiksiranih na …
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Marko Andabaka
creator: Ivana Novaković
creator: Jelena Drulovic
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-17
publication date: 2024-05-17
starting page: 28
ending page: 34
doi: 10.5937/mp76-48309

VEZA IZMEDJU DIJABETESA MELITUSA TIP 2 I DEPRESIJE I NJIHOV ZAJEDNIČKI UTICAJ NA KVALITET ŽIVOTA
type: item
description: <!-- [if gte mso 9]><xml> <o:OfficeDocumentSettings> <o:AllowPNG/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>X-NONE</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:EnableOpenTypeKerning/> <w:DontFlipMirrorIndents/> <w:OverrideTableStyleHps/> </w:Compatibility> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="--"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!-- [if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="false" DefSemiHidden="false" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="371"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="true" UnhideWhenUsed="true" QFormat="true" N…
subject: Mini pregledni članak
  topic: section
subject: Array
  topic: keywords
creator: Milena Lačković
rights: Sva prava zadržana (c) 2024 Medicinski podmladak
date: 2024-05-16
publication date: 2024-05-16
starting page: 22
ending page: 27
doi: 10.5937/mp76-49211