KLINIČKE KARAKTERISTIKE PACIJENATA OBOLJELIH OD AMIOTROFIČNE LATERALNE SKLEROZE U REPUBLICI SRPSKOJ - Lepir, Igor; Malešević, Milica; Dominović Kovačević, Aleksandra (Medicinski podmladak, 2019)
Uvod: Amiotrofična lateralna skleroza (ALS) je rijetko, fatalno, progresivno neurodege-nerativno oboljenje koje nastaje usljed selektivnog oštećenja motornih neurona. Bolestpočinje kao spinalna (spinalna cervikalna, spinalna lumbosakralna i spinalna torakal-na) i bulbarna foma. Dijagnoza se još uvijek postavlja na osnovu revidiranih El Escorialkriterijuma.Cilj: Ciljevi rada su utvrđivanje demografskih karakteristika ALS bolesnika, utvrđivanjekategorije bolesti u kojoj se bolesnici nalaze primjenom revidiranih El Escorial kriteri-juma na početku bolesti, utvrđivanje funkcionalne onesposobljenosti oboljelih primje-nom Revidirane skale funkcionalne procene amiotrofične lateralne skleroze (engl. RevisedAmyotrophic Lateral Sclerosis Functional Rating Scale, ALSFRS-R).Materijal i metode: U ovoj studiji presjeka izvršen je uvid u medicinsku dokumentacijuoboljelih od ALS, dijagnostikovanih na Klinici za neurologiju Univerzitetskog kliničkogcentra Republike Srpske. Analizirane su demografske karakteristike, početna forma bole-sti, kategorija bolesti (primjenom revidiranih El Escorial kriterijuma), funkcionalna ones-posobljenost (primjenom ALSFRS-R) i dijagnostičko kašnjenje.Rezultati: U studiju je uključeno ukupno 30 bolesnika, 20 (67%) muškog, 10 (33%) žen-skog pola. Amiotrofična lateralna skleroza se u prosjeku javljala kod pacijenata starih 57± 12 godina. Prosječno dijagnostičko kašnjenje je iznosilo 10 mjeseci. Bolest je počela kaospinalna forma kod 26 (87%) bolesnika, od čega je 13 (43%) bolesnika imalo spinalnucervikalnu, 12 (40%) spinalnu lumbosakralnu i 1 (3%) spinalnu torakalnu formu bolesti.Bulbarni početak bolesti evidentiran je kod 4 (13%) bolesnika. Prosječan skor ALSFRS-Rje 33,5. Bolesnici sa spinalnom lumbosakralnom formom imali su statistički značajno nižiALSFRS-R (p = 0,048), što ukazuje na veću motornu onesposobljenost u odnosu na drugeforme bolesti. Niske vrijednosti ALSFRS-R u korelaciji su sa sigurnijom dijagnozompo revidiranim El Escorial kriterijumima.Zaključak: Rezultati sprovedene studije ukazali su da se ALS javlja češće i počinje ranijekod muškaraca. Bolest je najčešće počinjala kao spinalna cervikalna forma. Bolesnici saspinalnom lumbosakralnom formom bolesti imali su značajno niže vrijednosti ALSFRS-R,što ukazuje na bržu progresiju bolesti. Napredovanje bolesnika ka kategoriji sigurne ALSuslovljava niže ALSFRS-R skorove i veću funkcionalnu onesposobljenost.