EKSPRESIJA ENDOTELINA-1 U NEZAHVAĆENOJ SLUZNICI DEBELOG CREVA UDALJENOJ 10CM I 20CM OD ADENOKARCINOMA OVOG ORGANA - Stanojlović, Anja (Medicinski podmladak, 2025)
Uvod: Endotelin-1 je vazokonstriktorni peptid koga prvenstveno sintetišu endotelne i glatke mišićne ćelije. Povećana ekspresija ovog peptida zapažena je u inflamaciji, hipoksiji, ishemiji, različitim kardiovaskularnim bolestima i karcinomima. Pored vazokonstriktivnog, dokazani su i značajni mitogeni, proangiogeni i anti-apoptotski efekti.Cilj rada: Ispitati ekspresiju endotelina-1 u nezahvaćenoj sluznici udaljenoj 10cm i 20cm od adenokarcinoma debelog creva i sluznici debelog creva zdravih ispitanika.Materijal i metode: Uzorci potiču od biopsija izvršenih u Centru za gastroenterologiju Kliničko-bolničkog centra „Dr Dragiša Mišović- Dedinje“ u Beogradu kod osoba sa malignim tumorom debelog creva. Tokom dijagnostičke kolonoskopije uzeti su uzorci sluznice debelog creva udaljeni 10 cm i 20 cm distalno od primarnog tumora (n=10). Kontrolna grupa uzoraka (n=10) dobijena je endoskopskom biopsijom zdravih ispitanika u istoj ustanovi. Imunohistohemijsko bojenje na endotelin-1 na parafinskim uzorcima rađeno je prema ustanovljenom protokolu. Za statističku analizu učestalosti korišćen je Fišerov test tačne verovatnoće, primenom 2x2 tablica kontigencije.Rezultati: Nije detektovana statistički značajna razlika učestalosti ekspresije endotelina-1 ni u površnom epitelu ni u endotelnim ćelijama sluznice debelog creva na udaljenosti 10 cm (p=0,38), ni 20 cm (p=0,67) od tumora u poređenju sa sluznicom debelog creva zdravih ispitanika. Takođe, nije detektova statistički značajna razlika u učestalosti visoke i niske ekspresije endotelina-1 u epitelu i krvnim sudovima lamine proprije sluznice debelog creva na udaljenosti 10cm i 20cm od tumora (p=0,82).Zaključak: Endotelin-1 je u sluznici debelog creva varijabilno eksprimiran, dominantno od strane epitelnih i endotelnih ćelija. Statistički značajna razlika u učestalosti visoke i niske ekspresije endotelina-1 između grupa nije detektovana.
Keywords: endotelin-1; adenokarcinom debelog creva; nezahvaćena sluznica; humani uzorci