MOLEKULARNI MEHANIZMI REGULACIJE ERITROCITOPOEZE I STRES ERITROCITOPOEZE - Momčilović, Sanja (Medicinski podmladak, 2024)
Eritrocitopoeze u bazalnim uslovima stvara nove eritrocite konstantnom brzinom. U adultnom periodu, eritrocitopoeza se odvija u koštanoj srži i ima ogromni kapacitet. Regulacija ovog procesa se ostvaruje posredstvom velikog broja ćelijskih i molekularnih mehanizama koji sinergistički deluju kako bi obezbedili adekvatnu oksigenaciju tkiva a istovremeno izbegavajući probleme sa viskozitetom povezanim sa prekomernom proizvodnjom. Stoga je ovaj process regulisan kako menahizmima pozitivne, tako i mehanizmima negativne povratne sprege. Za razliku od kontinuiranog obnavljanja eritrocita u bazalnim uslovima, u uslovima narušene homeostaze kao što je krvarenje, stres, inflamacija, itd., usled nemogućnosti isporuke dovoljne količine kiseonika u tkiva, dolazi do aktivacije procesa nazvanog stres eritrocitopoeza. Stres eitrocitopoeza predstavlja jedinstven proces koji se, pored koštane srži, odvija i ekstramedularno. Ekstramedularna eritrocitopoeza se pre svega odvija u crvenoj pulpi slezine, gde pod uticajem specifičnih signala nastalih u njenoj mikrosredini, dolazi do nagle ekspanzije nezrelih ćelija eritroidne loze, obezbeđujući na taj način adekvatan odgovor na povećane zahteve organizma za eritrocitopoezom. U ovom radu su objašnjeni osnovni molekularni mehanizmi regulacije eritrocitopoeze u bazalnim uslovima i stres eritrocitopoeze. Posebna pažnja je usmerena na zavisnost molekularnih mehanizama od mikrookruženja u kojem se odvijaju ovi procesi. Razumevanje molekularnih mehanizama koji upravljaju eritrocitopoezom i stres eritrocitopoezom je od velikog značaja za unapređenje terapijskih strategija za hematološke poremećaje.
Keywords: molekularni mehanizmi; eritrocitopoeza; stres eritrocitopoeza