Veza između nivoa citokina u serumu i razvoja akutne radijacione toksičnosti kod pacijenata sa karcinomom prostate - Kopčalić, Katarina (Medicinski podmladak, 2024)
U multidisciplinarnom pristupu u lečenju raka prostate, radioterapija igra važnu ulogu. Međutim, neki pacijenti sa ovom dijagnozom koji su lečeni radioterapiju mogu razviti ozbiljne neželjene efekte koji utiču na njihov kvalitet života.  Akutna i kasna toksičnost se može manifestovati u donjem gastrointestinalnom (GI) traktu razvijajući toksičnost creva i rektuma i genitourinarnom (GU) traktu izazivajući simptome kao posledicu oštećenja uretre, mokraćne bešike i prostate. Eskalacija doze zračenja takođe povećava rizik od komplikacija na okolnom zdravom tkivu. Međutim, postoje pacijenti sa zadovoljavajućim dozimetrijskim parametrima koji razvijaju toksičnost zračenja i obrnuto.  Predikcioni modeli koji uzimaju u obzir dodatne parametre za identifikaciju pacijenata koji će verovatno razviti toksičnost mogu biti ključni korak ka personalizovanom pristupu u radioterapiji sa modifikacijom doze zračenja, broja frakcija kao i tehnika zračenja. Primarni cilj je smanjenje morbiditeta i poboljšanje kvaliteta života. Pokazalo se da su izmene u nivou inflamatornih biomarkera u serumu, kao što su citokini, u pozitivnoj korelaciji sa akutnom gastrointestinalnom i genitourinarnom toksičnošću. Podaci iz literature ukazuju na povezanost brojnih citokina sa pojavom GI i GU toksičnosti. Postoje dokazi da TGF- β 1 služi kao ključni medijator fibroze tako što aktivira fibroblaste za proizvodnju ekstracelularnog matriksa. Prema literaturi, IL-6 se smatra jednim od najvažnijih imunoloških markera za predviđanje RT-indukovane toksičnosti normalnih tkiva. Povećane koncentracije IL-6 u serumu tokom radioterapije su značajno povezane sa višim stepenom akutne genitourinarne toksičnosti. Može se zaključiti da postoji povezanost između radioterapije, razvoja inflamatornog odgovora i pojave toksičnosti zračenja. Međutim, neophodna su dalja istraživanja u cilju adekvatne stratifikacije pacijenata za razvoj individualizovanog pristupa radioterapiji.
Keywords: karcinom prostate; radioterapija; radijaciona toksičnost; citokini