ZNAČAJ SERUMSKOG AMILOIDA A ZA TOK I ISHOD SARS-COV-2 INFEKCIJE - Jegorović, Boris (Medicinski podmladak, 2023)
Novi koronavirus, Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2), veoma brzo je postao globalna pretnja nakon što se ovaj virus proširio na sve kontinente unutar samo nekoliko meseci. Tokom sledeće tri godine inificirano je preko 646.6 miliona ljudi od čega je preko 6.6 miliona umrlo. Prethodno nepoznata bolest, Coronavirus Disease 19 (COVID-19) je postao subjekat intenzivnog istraživanja. S obzirom na različite kliničke manifestacije COVID-19 uz mogućnost razvoja teških oblika bolesti sa smrtnim ishodom, postalo je jasno da je neophodno bolje razumevanje patogeneze, manifestacija i komplikacija ove bolesti. Istraživanje reakcije akutne faze, kao dela imunskog odgovora na prisustvo infekcije, se pokazalo ko veoma korisno. U ovu svrhu je ispitivan serumski amiloid A (SAA), kao jedan od reaktanata akutne faze koji primarno sintetišu hepatociti kao odgovor na prisustvo proinflamatornih citokina. Pronađeno je da su povišeni nivoi SAA nezavisni faktori ne samo za težinu pneumonije, nego i za pojavu gastrointestinalnih manifestacija i oštećenje jetre tokom COVID-19, ali i jedan od faktora odgovornih za koagulopatiju povezanu sa COVID-19. Takođe je pokazano da su nivoi SAA u direktnoj proporciji sa težinom kliničke slike i lošijom prognozom, odnosno da su značajno viši kod pacijenata sa teškim oblikom infekcije. Vrednosti SAA su bile značajno više kod obolelih od COVID-19 sa pridruženim hroničnim bolestima kao što su dijabetes melitus, hipertenzija, cerebrovaskularne bolesti i gojaznost, pri čemu su ovi komorbiditeti prethodno već prepoznati kao nezavisni faktori rizika za teški oblik bolesti i lošiju prognozu. Pacijenti umrli od COVID-19 su imali više prosečne vrednosti SAA u odnosu na one koji su preživeli. Na osnovu do sada objavljenih studija o vezi između SSA i lošijih ishoda COVID-19 bolesti, neophodna su dalja istraživanja koja će pomoći u boljem sagledavanju njegove uloge u patogenezi SARS-CoV-2 infekcije i mogućnosti njegove upotrebe za predikciju lošijih ishoda kod osoba sa COVID-19 bolešću.
Keywords: serumski amiloid A; SARS-CoV-2; COVID-19; smrtni ishodi