ULOGA BILJNIH POLIFENOLA U OČUVANJU ZDRAVLJA: EFEKTI NA KARDIOMETABOLIČKU FUNKCIJU ČOVEKA - Gostimirović, Miloš; Rajković, Jovana; Đokić, Vladimir; Terzić, Duško; Putnik, Svetozar; Gojković-Bukarica, Ljiljana (Medicinski podmladak, 2021)
Iako kontinuirani napredak dijagnostičkih mogućnosti i organizacionih veština zdravstvenog sistema doprinosi umanjenju komplikovanih tokova bolesti, veliki uticaj na sveukupno opterećenje društva bolestima imaju savremeni socio-ekonomski i ambijentalni stresori, životne navike i pojačana fluktuacija u psihološkom funkcionisanju pojedinca. Danas su etiološki faktori i patogentski mehanizmi mnogih oboljenja poznati, pa je time omogućena njihova kontinuirana i pravovremena farmakoterapija. Ipak, za bolesti progresivnog toka ili one skopčane sa brojnim komplikacijama farmakološko lečenje može dovesti do neželjenih efekata, pa se kao glavna strategija u menadžmentu takvih bolesti navode preventivne mere, pogotovo kod hroničnih nezaraznih bolesti kakve su kardiovaskularne bolesti (KVB). Jedna od preventivnih mera je pravovremena i kvalitetna suplementacija ishrane blagotvornim mikronutrijentima i oligoelementima. Njihovi glavni izvori predstavljaju biljna vlakna koje sintetišu biološki aktivne supstance sa polifenolnim prstenom u svojoj strukturi, nazvane prirodnim polifenolnim jedinjenjima (PPJ). Višedecenijsko istraživanje PPJ donelo je nova saznanja o potencijalnoj modifikaciji postojeće farmakoterapije mnogih bolesti. Danas se zna da mnogi polifenoli poseduju optimalan farmakološki profil kome je kardioprotekcija u središtu svih efekata. Istraživanja u pravcu ispitivanja mehanizma polifenolnog delovanja su iscrpna, opisane su njihove interakcije sa brojnim subcelularnim strukturama te su shvaćeni kao obećavajući molekuli, sa potencijalom modifikacije ključnih patogenetskih elemenata koje vode progresiji mnogih bolesti. Do sada su poznata njihova brojna dejstva na endotelu, glatkim mišićnim ćelijama i lipidnim ćelijama koje učestvuju u procesu aterogeneze, dokazan je njihov antidijabetični, antioksidativni, antiinflamatorni i imunomodulatorni efekat a od nedavno se zna da blagotvornom dejstvu doprinosi i njihova sinergija sa populacijama intestinalne mikrobiote. Ovaj rad ima zadatak da ukaže na najznačajnije mehanizme koje PPJ koriste u poboljšanju opšte funkcionalnosti organizma kroz stimulisanje njegovog odbrambenog kapaciteta, produžavanja ćelijskog veka te odlaganja celokupne starosti organizma. Kao najznačajniji kardioprotektivni nutrijenti, poseban fokus je dat njihovim povoljnim efektima na kardiovaskularnu i metaboličku funkciju.
Keywords: biljni polifenoli; opšti biološki efekti; kardiovaskularne bolesti; kardiometabolički efekti