Incidenca i tipovi vaskularnih pristupa kod bolesnika lečenih hroničnom hemodijalizom - Marić, Nikola B; Brković, Voin Lj (Medicinski podmladak, 2018)
Uvod: Terminalna bubrežna slabost je poslednji stadijum hronične bubrežne slabosti i leči se zamenom bubrežne funkcije. Hemodijaliza (HD) predstavlja vid zamene bubrežne funkcije za koji je neophodan vaskularni pristup. Tipovi trajnih vaskularnih pristupa su: arteriovenska fistula (AVF), arteriovenski graft (AVG) i permanetni dvolumenski kateter za HD (Hickman-ov kateter). U slučaju nepostojanja vaskularnog pristupa, za HD se može koristiti privremeni dvolumenski centralni venski kateter (CVK). Cilj rada: Prikazati incidencu i tipove vaskularnih pristupa za hemodijalizu kod bolesnika sa terminalnom bubrežnom slabošću, kao i analizirati tipove vaskularnih pristupa i njihove komplikacije shodno demografskim i kliničkim parametrima. Materijal i metode: Studija je obuhvatila 153 bolesnika Klinike za nefrologiju Kliničkog centra Srbije tokom 2014. i 2015. godine. Uključeni su: bolesnici sa elektivno kreiranim vaskularnim pristupom, bolesnici sa terminalnom bubrežnom slabošću kojima je bilo neophodna HD zbog uremijskog sindroma i bolesnici sa postojećim malfunkcionalnim vaskularnim pristupima. Klinički i demografski podaci o bolesnicima su dobijeni iz istorija bolesti. Rezultati: Najčešći tip vaskularnog pristup je bila primarna AVF (68,7%), REDO AVF je rađena kod 11,1% bolesnika, dok je Hickman-ov kateter bio plasiran kod 15%, a AVG kod 3,9% bolesnika (p<0,001). Bolesnici sa Hickman-ovim kateterom su bili značajno stariji (72 vs. 63, p=0,013) i smrtnost je bila značajno zastupljenija (17,4% vs. 3,1%, p=0,004) u odnosu na bolesnike sa AVF i AVG. Tromboza vaskularnog pristupa je bila najčešća komplikacija vaskularnog pristupa (80% vs. 20%, p<0,001). CVK za HD je bio plasiran kod 19,6% bolesnika zbog nepostojanja elektivno kreiranog vaskularnog pristupa, a kod 23,5% bolesnika CVK je korišćen kao prelazni pristup zbog nefunkcionalnosti postojećeg pristupa. Smrtnost je bila zastupljenija kod bolesnika koji nisu imali blagovremeno kreiran vaskularni pristup u odnosu na bolesnike sa elektivno kreiranim pristupom (13,3% vs. 3,3%, p=0,026). Zaključak: AVF je najčešći vid vaskularnog pristupa za HD. Dominantna komplikacija je tromboza AVF. Elektivno kreiranje vaskularnog pristupa značajno utiče na preživljavanje bolesnika. Ključne reči: terminalna bubrežna slabost, hemodijaliza, vaskularni pristup