VIZUALIZACIJA NEUROENDOKRINIH TUMORA METODAMA NUKLEARNE MEDICINE - petrović, Jelena; Macut, Djuro; Šobić Šaranović, Dragana (Medicinski podmladak, 2020)
Neuroendokrini tumori (NET) su relativno retki i heterogeni sa vrlo heterogenom kliničkom slikom. Potiču iz senzornih i sekretornih neuroendokrinih ćelija uglavnom unutar plućnog i gastrointestinalnog trakta. Sačinjavaju manje od 2% svih malignih oboljenja. Na osnovu kliničkog ponašanja, histologije i proliferacije, podeljeni su u dobro diferentovane (niski do srednji stepen) i slabo diferentovane (visoki stepen) neuroendokrine tumore. Pripadnost svakoj od ovih kategorija ima uticaj na lečenje i prognozu. Jedino lečenje je operacija. S obzirom da više od 50% pacijenata u vreme postavljanja dijagnoze već ima metastatsku bolest, mora biti uključeno sistemsko lečenje, kao što su hemoterapija i “target” terapija, kao i radioterapija peptidnim receptorima. Za dijagnozu i praćenje ovih tumora koriste se različite radiološke metode (kompjuterizovana tomografija, magnetna rezonanca, ultrazvuk) kao i endoskopija. Metode nuklearne medicine koriste njihove jedinstvene osobine, uglavnom karakteristike prekursora amina i sistema dekarboksilacije, kao i ekspresije receptora somatostatina. Radionuklidne metode vizualizuju celo telo i mogu lokalizovati i udaljene metastaze. Snimanje se može obaviti pomoću gama kamere (SPECT, SPECT / CT) ili pozitronskom-emisionom tomografijom (PET / CT). Radiofarmaci koji se koriste za snimanje gama kamerom obično su 99mTc- (V) -DMSA, 99mTc-MIBI, 99mTc-HYNIC TOC, 111In-pentetreotid i 131I-MIBG / 123I-MIBG. PET/CT snimanje ima prednost superiorne prostorne rezolucije i brzine snimanja. Najčešće korišćeni pozitronski radiofarmaci su analozi 68Ga-DOTA-somatostatina, 18FDG (naročito za tumore visokog stepena), 18F-L-DOPA / 11C-L-DOPA i 11C-5-hidroksitriptofan. Dalji razvoj novih radiofarmaka za detekciju neuroendokrinih tumora predstavlja veliki izazov. U ovom radu je dat revijski prikaz najčešće korišćenih tehnologija kao i trendovi razvoja metoda za otkrivanje neuroendokrinih tumora.