LEČENJE PACIJENATA SA AKUTNOM PROMIJELOCITNOM LEUKEMIJOM PRIMENOM AIDA PROTOKOLA: DVADESETOGODIŠNJE ISKUSTVO JEDNOG CENTRA - Mitrovic, Mirjana; Sabljic, Nikica; Pantic, Nikola M; Trajkovic, Lazar; Bukumiric, Zoran; Virijevic, Marijana; Pravdic, Zlatko; Jakovic, Ljubomir; Jovanovic, Jelica; Kraguljac Kurtovic, Nada; Milosevic, Violeta; Rajic, Jovan; et al. (Medicinska istraživanja, 2025)
Uvod: Uvođenje all-trans retinoične kiseline (ATRA) transformisalo je akutnu promijelocitnu leukemiju (APL) iz visoko smrtonosne u izlečivu bolest. Međutim, značajna učestalost rane smrti (RS) i relapsa i dalje predstavlja izazov u svakodnevnoj praksi.Ciljevi ovog rada su prikazati 20-godišnje iskustvo u lečenju bolesnika AIDA zasnovanim protokolima i proceniti prediktivnu vrednost kliničkih i laboratorijskih parametara za razvoj RS i relapsa bolesti.Materijal i metode: U ovu retrospektivnu studiju su uključeni pacijenti lečeni u Klinici za hematologiju, UKCS u period 2004-2024. RS je definisana kao smrt u prvih 30 dana hospitalizacije.Rezultati: U studiju je uključeno 58 pacijenata. RS i relaps su se javili kod 38/158 (24%) odnosno 15/119 (12,6%) pacijenata. Stopa RS je ostala stabilna tokom vremena (2004-2008 period 20,6%, 2009-2013 21,9%, 2014-2018 23,1%, 2019-2024 27%) sa krvarenjem (42%), diferencijacionim sindromom (DS, 24%) i infekcijama (16%) kao najčešćim uzročnicima. Konačni prediktori za razvoj RS bili su: ISTH DIC skor (p=0,008, OR 2,380, 95% CI 1,249-4,533), aPTT (p=0,009, OR 0,786, 95% CI 0,656-0,940, p = 0,656-0,941), ECOG PS (p=0.000, OR 2.964, 95% CI 1.630-0.988). Kao prediktori relapsa identifikovani su: ECOG PS ≥3 (21,7% naspram 78,3%, p=0,019) i bcr3 PML-RARA transkript (29,6% naspram 70,4%, p=0,046).Zaključak: Veoma visoku stopa RS perzistira u našoj grupi, sa krvarenjem, DS i infekcijom kao glavnim uzrocima. Preventivne strategije bi podrazumevale sveobuhvatnu medicinsku edukaciju, sa ciljem brzog prepoznavanja, adekvatne terapije transfuzijama derivata i komponenata krvi, i brzom započinjanju terapije ATRA-om. Pacijentima sa visokim ECOG PS i ISTH DIC potrebno je intenzivnije praćenje koagulacionih paremetara i intenzivnija suportivna terapija.
Keywords: akutna promijelocitna leukemia; rana smrt; relaps