ANATOMSKA VARIJABILNOST I OBRASCI PNEUMATIZACIJE SFENOIDALNOG SINUSA : RADIOLOŠKA ANALIZA - Djoric, Igor; Kablar, Djurdjina; Milic, Ivan; Milic, Marina; Stankovic, Lazar; Radojicic, Zoran; Starcevic, Ana (Medicinska istraživanja, 2026)
Uvod: Multidetektorska kompjuterizovana tomografija sfenoidalnog sinusa je najprecizniji metod za vizuelizaciju pneumatizacije sinusa i svih anatomskih varijacija. Cilj: Karakterizirati obrasce pneumatizacije sfenoidalnog sinusa i proceniti povezanost sa varijacijama u koštanim strukturama sinusa u odnosu na pol i starosne grupe. Metode: Retrospektivna CT analiza 127 pacijenata (43 muškarca i 84 žene). Obrasci pneumatizacije, proširenja baze lobanje i tipovi Vidian kanala su klasifikovani. Rezultati: Bilateralna povećana pneumatizacija sfenoidalnog sinusa pokazuje veoma jaku starosnu asocijaciju (p = 0,001), sa grupiranjem u sredovečnim (40–52) i starijim (≥ 66) grupama. Očuvana pneumatizacija sfenoidalnog sinusa desno pokazuje statistički značajnu povezanost sa polom (χ² = 3,90, p = 0,048), sa većim udelom muškaraca nego žena. Bilateralna pneumatizacija (BPP) : otkrivena je statistički značajna povezanost sa godinama (p = 0,019); pojedinci sa BPP su bili znatno mlađi. Preovlađuje sellarni tip (67,7%), sa čestim zadnjim i bočnim ekstenzijama. Konfiguracija dorzalnog sfenoidalnog sinusa je jedina varijanta koja pokazuje statistički značajnu povezanost sa godinama (χ² = 8.17, p = 0.043). Kompletan sellarni tip pokazuje jaku, konzistentnu pozitivnu povezanost sa pneumatizacijom prednjeg klinoidnog i pterygoidnog processusa na svim stranama (p ≤ 0.015, često < 0.001). Tip III Vidian kanala je zastupljen u ~ 40%. Vidian kanal Tip I je snažno povezan sa pneumatizacijom pterygoidnih processusa posebno bilateralno (p < 0,001 u svim slučajevima). Zaključci: Kohorta pokazuje visoko pneumatizovan, hirurški relevantan fenotip sfenoidalnog sinusa, prvenstveno razvojni, a ne simptomatski.
Keywords: pneumatizacija sfenoidalnog sinusa, Vidianov kanal, anteriorni klinoidni processus, pterygoidni processus, multidetektorska kompjuterizovana tomografija