UTICAJ FIZIČKE AKTIVNOSTI NA VREDNOST INTRAOKULARNOG PRITISKA: PREGLED LITERATURE - Marjanovic, Ivan; Vasovic, Dolika D.; Maric, Vesna; Raskovic, Andrijana; Marjanovic, Marija; Milivojevic, Milorad (Medicinska istraživanja, 2026)
Glaukom predstavlja hroničnu, progresivnu optičku neuropatiju i jedan je od vodećih uzroka ireverzibilnog slepila u svetu. Intraokularni pritisak (IOP) ostaje najvažniji i jedini dokazano promenljiv faktor rizika u nastanku i progresiji glaukoma. Fizička aktivnost ispoljava brojne sistemske efekte koji mogu direktno ili indirektno uticati na intraokularni pritisak i očnu perfuziju. Uticaj fizičke aktivnosti na IOP zavisi od tipa, intenziteta i trajanja vežbanja, kao i od individualnih karakteristika pacijenta. Aerobne vežbe povezane su sa akutnim smanjenjem intraokularnog pritiska u rasponu od 1 do 5 mmHg, što se objašnjava pojačanim oticanjem očne vodice, osmotskim promenama i uticajem simpatičkog nervnog sistema na njeno stvaranje. Dugotrajna i redovna aerobna aktivnost može dovesti i do trajnog smanjenja bazalnog intraokularnog pritiska za približno 2 do 4 mmHg, uz istovremeno poboljšanje očnog perfuzionog pritiska. Nasuprot tome, anaerobne i izometrijske vežbe visokog intenziteta, kao i položaji tela sa spuštenom glavom, uključujući pojedine položaje u jogi, mogu dovesti do prolaznog porasta intraokularnog pritiska, ponekad i do klinički značajnih vrednosti. Ovaj efekat se prvenstveno objašnjava porastom episkleralnog venskog pritiska, najčešće usled izvođenja Valsalvinog manevra. Klinički značaj ovih nalaza ogleda se u mogućnosti primene fizičke aktivnosti kao dopunske strategije u lečenju glaukoma. Umerena aerobna aktivnost može se preporučiti većini pacijenata, dok aktivnosti visokog intenziteta, naročito one koje uključuju izometrijski napor ili položaje sa spuštenom glavom, zahtevaju poseban oprez i individualizovan pristup. Dalja istraživanja su neophodna radi definisanja standardizovanih smernica i boljeg razumevanja dugoročnog uticaja fizičke aktivnosti na tok i progresiju glaukoma.