Tip 1 dijabetesa: prevencija i skrining u fokusu - Miličić, Tanja; Jotić, Aleksandra; Lukić, Ljiljana; Maćešić, Marija; Stanarčić, Jelena; Stoiljković, Milica; Milovančević, Mina; Rafailović, Djurdja; Božović, Aleksandra; Radisavljević, Nina; Lalić, Nebojša (Medicinska istraživanja, 2024)
Poznato je da broj obolelih od tipa 1 dijabetesa (T1D) u porastu u celom svetu. Istovremeno, utvrđeno je da u pacijenata sa T1D postoji značajno smanjenje očekivanog životnog veka, u poređenju sa vršnjacima bez dijabetesa. U tom smislu, prevencija T1D je goruće pitanje, imajući u vidu više neuspešnih pokušaja u poslednjih 50 godina. Međutim, nedavno je došlo do prekretnice u ovoj naučnoj oblasti, kada je pokazano da je moguće odložiti T1D sa imunoterapijom kod osoba sa visokim rizikom za T1D, u fazi 2 predijabetesa. Teplizumab, humanizovano IgG1 kappa anti CD3 monoklonsko antitelo modifikuje progresiju bolesti od faze 2 do klinički manifestnog T1D protekcijom β-ćelija. Istovremeno, smatra se da bi u budućnosti, studije prevencije T1D-a trebalo da uključuju kombinovanje imunomodulatornih metoda kroz iscrpljivanje dijabetogenih ćelija, jačanje regulatornih ćelija i regeneraciju β ćelija, sa fokusom na vreme početka terapije i trajanje lečenja. Studije primarne prevencije trebalo bi da počnu ranije, a studije sekundarne prevencije trebalo bi da uključuju više osoba sa visokim rizikom za ispoljavanje T1D, što podrazumeva skrining za T1D u opštoj populaciji. Osobe sa imunološkim markerima rizika za T1D sada mogu da žive bez dijabetesa ili sa niskim metaboličkim rizikom dugi niz godina, što će omogućiti smanjenje akutnih i hroničnih komplikacija T1D i potencijalno konačno izlečenje. Ovaj pregledni članak predstavlja podatke iz nedavno završenih studija primarne, sekundarne i tercijarne prevencije T1D, kao i novitete u dijagnostici, pretežno skriningu, i terapiji T1D.