Kratak skrining upitnik za rano prepoznavanje poremećaja iz spektra autizma u Srbiji Psihometrijska studija upitnika Minut za autizam (MAUT) - Stevanović, Dejan; Kovačić, Zoran; Cvijetić Vukčević, Marija; Milević, Aleksa; Cvetković Brkić, Slavica; Dodić, Andrijana; Mrvić, Jelena (Medicinski časopis, 2025)
Cilj: Studija ispituje psihometrijske karakteristike kratkog skrining upitnika za poremećaj iz spektra autizma (PSA) na uzorku dece s neurorazvojnim poremećajima i dece tipičnog razvoja iz opšte populacije.Metode: Prikupljeni su podaci za 306 dece (208 dečaka [68%]; prosečne starosti 44,6 ± 13,6 meseci) od roditelja i/ili procenitelja (dečjih psihijatara, defektologa, logopeda, pedagoga i vaspitača). Testirana je prethodno razvijena prototip verzija upitnika (Minut za autizam – MAUT) od 15 pitanja koja mere ključne PSA simptome.Rezultati: Identifikovan je jedan faktor od 7 pitanja kod roditelja (53.3% varijanse) i 10 kod procenitelja (53.6% varijanse), pri čemu su ključni indikatori pokazatelji socijalne angažovanosti. Četiri dominantna pitanja se izdvajaju: „dete gleda u vas kada mu se obraćate ili se igrate“, „dete se obraća drugima.“ „dete govori“ i „dete donosi predmete/igračke da vam pokaže.“ Ova pitanja imaju senzitivnost od 72.9% kod roditelja i 84.8% kod procenitelja. Postoji visoka specifičnost u otkrivanju PSA u odnosu na decu sa tipičnim razvojem (94.1% kod roditelja i 100% kod procenitelja), dok je najniža u diferencijaciji PSA od drugih, složenih neurorazvojnih poremećaja (70.8% kod roditelja i 46.2% kod procenitelja).  Zaključak: Rezultati ukazuju na to da instrument koji sadrži samo četiri stavke koje se odnose na socijalnu angažovanost može biti dovoljno efikasan za brz i rani PSA skrining. Procenitelji su se pokazali osetljivijim na identifikaciju PSA nego roditelji, dok su roditelji bili precizniji u razlikovanju PSA od drugih poremećaja. Primarni izazov ostaje razlikovanje PAS od drugih neurorazvojnih poremećaja, gde instrument može dati lažno pozitivne rezultate. Buduće studije bi trebalo da procene efikasnost instrumenta u populacijama dece u riziku.