POTENCIJALNI RIZICI I PROBLEMI КOD GAJENJA VIŠEGODIŠNJIH ENERGETSКIH USEVA - Dželetović, Željko; Andrejić, Gordana; Simić, Aleksandar; Geren, Hakan; Aleksić, Uroš; Brajević, Snežana (Journal on Processing and Energy in Agriculture, 2022)
Proizvodni sistemi druge generacije biogoriva su znatno bolji od sistema prve generacije. Međutim, veličina površina na kojima se gaje zavise od javne podrške i one opadaju kada izostane podrška. Uprkos svim mogućim životno-sredinskim i ekonomskim koristima, višegodišnji energetski usevi trenutno ne igraju značajniju ulogu. Tek treba da se razvije tržište za bioenergetsku biomasu. Smatra se da će u EU osnovni ograničavajući faktor za razvoj biogorivnih useva biti raspoložive zemljišne površine. U jugoistočnoj Evropi, pak, postoji veliki neiskorišćeni potencijal za proizvodnju bioenergije na napuštenim i marginalnim poljoprivrednim površinama. Кritičan faktor u prihvatanju novih useva, kao što su bioenergetski usevi, je njihova profitabilnost u odnosu na postojeće usevne sisteme. Pri tom, višegodišnji energetski usevi predstavljaju i rizične investicije. Ekonomski održiva proizvodnja namenskog energetskog useva biće teško ostvariva na većini zemljišta bonitetnih klasa V-VIII. U pogledu rizičnosti ulaganja poljoprivrednih proizvođača, kukuruz ima prednost nad svim višegodišnjim sistemima energetskih useva. Identifikovano je čak 10 vrsta rizika za njihovu uspešnu proizvodnju: (1) obezbeđenost useva vodom; (2) prisustvo korova u usevu; (3) opasnost od izmrzavanja useva; (4) poleganje useva; (5) bolesti useva i štetočine; (6) kratki žetveni rokovi i varijabilni prinosi; (7) ekonomičnost gajenja na zemljištima nižih bonitetnih klasa; (8) uticaj agrotehnike i agroekoloških uslova na kvalitet biomase; (9) skladištenje požnjevene biomase i opasnost od požara; i (10) ekonomske sankcije, rat i ratno okruženje. Trenutno se smatra da je tranzicija ka 100% obnovljivoj proizvodnji u sektoru električne energije nedostižna. Zbog toga, iako gajenje višegodišnjih energetskih kultura ima perspektivu, ona se mora sistemski planirati i dalje unapređivati.
Keywords: energetski usevi; marginalne zemljišne površine; bonitetne klase zemljišta; proizvodni rizici